24 Δεκεμβρίου 2010

Η ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

Α
Στο CIAM του 1933, συμμετείχε και ένα πρόσωπο το οποίο δεν ήταν αρχιτέκτονας. Ή μάλλον μόνο ένα πρόσωπο το οποίο δεν ήταν αρχιτέκτονας. Ήταν ο Otto Neurath. Όπως αναφέρεται στα πρακτικά του συνεδρίου αποφασίστηκε η σύσταση δύο κατηγοριών μελών των CIAM: α) οι συνεργάτες (βασικά αρχιτέκτονες και σπουδαστές αρχιτεκτονικής) και β) ειδικοί μη αρχιτέκτονες που συμμετέχουν ως τακτικά μέλη. Πρώτο τέτοιο μέλος-ειδικός μη αρχιτέκτονας αναγνωρίζεται ο Neurath. Ο Neurath ως ειδικός επιστήμονας θα συνεργάζονταν με μία μόνιμη επιτροπή Στατιστικής των CIAM με σκοπό τη συγκέντρωση και επεξεργασία δεδομένων και πληροφοριών τα οποία θα αφορούσαν μερικές από τις γνωστότερες πόλεις του δυτικού κόσμου. Η διάλεξη του Neurath έγινε στα γαλλικά, στην αίθουσα τελετών του ΕΜΠ (κτήριο Καυταντζόγλου) στις 4 Αυγούστου 1933 και δημοσιεύτηκε στα Τεχνικά Χρονικά λίγους μήνες μετά. Ο τίτλος της διάλεξης του Neurath, ο οποίος στο άρθρο των Τεχνικών Χρονικών αναφέρονταν λανθασμένα ως Dr. J. Neurath, ήταν: «Μία πρότασις περί εφαρμογής της βιενναίας μεθόδου συμβολισμού εις την πολεοδομίαν και την κατανομήν γηπέδων». Στο κείμενό του ο Νeurath παρουσίασε γραφιστικές παραστάσεις που αφορούσαν δεδομένα σχετικά με την βιομηχανία, την εργασία, την παραγωγή κ.α. Δεδομένα που θα μπορούσαν να φανούν χρήσιμα - ως εργαλεία ανάλυσης και μελέτης - σε έναν αρχιτέκτονα ή έναν πολεοδόμο.
Β
Ποιος ήταν όμως ο Neurath; Ο Neurath γεννήθηκε στη Βιέννη το 1882, ήταν οικονομολόγος και κοινωνικός επιστήμονας, ενώ είχε σπουδάσει επίσης μαθηματικά και φυσική. Είναι γνωστός ως ένα από τα βασικά μέλη του «Κύκλου της Βιέννης». Ο «Κύκλος της Βιέννης» ήταν ουσιαστικά μια ομάδα φιλοσόφων στη Βιέννη του 1920 οι οποίοι ήθελαν να αναθεωρήσουν την φιλοσοφική παράδοση μέσα από τις εξελίξεις στις θετικές επιστήμες της εποχής τους. Όσον αφορά τις επιρροές του «Κύκλου της Βιέννης» ανάμεσα σε αυτές συναντά κανείς φιλοσόφους όπως ο Hume, ο Leibniz, ο Wittgenstein, επιστήμονες όπως ο Poincaré, ο Boltzmann και ο Einstein και κοινωνιολόγους από τον Mill μέχρι και τον Marx. Το 1929, ο Neurath μαζί με τους Hahn, και Carnap, δημοσίευσαν τη διακήρυξη του «Κύκλου της Βιέννης» με τίτλο Η επιστημονική Κοσμοαντίληψη. Γενικά θα λέγαμε ότι οι λογικοί θετικιστές (έτσι ονομάστηκαν αργότερα τα μέλη του Κύκλου) είχαν ως πρότυπο της φυσικές επιστήμες, τη λογική και τα μαθηματικά και προσδοκούσαν ότι εφαρμόζοντας τις μεθόδους τους θα μπορούσαν να επιτύχουν στη φιλοσοφία την απλότητα, τη σαφήνεια, την ακρίβεια και τη βεβαιότητα που έχουν οι επιστήμες αυτές. Όπως ανέφεραν στο κείμενό τους:
"Η επιστημονική κοσμοαντίληψη χαρακτηρίζεται από την εφαρμογή μιας συγκεκριμένης μεθόδου, δηλαδή της λογικής ανάλυσης."
Από το 1921 ο Neurath συμμετείχε και στην ίδρυση του συνεταιριστικού οργανισμού κατοικίας της Βιέννης, ο οποίος θα ήταν υπεύθυνος για την οργάνωση, τον σχεδιασμό και την κατασκευή οικιστικών συγκροτημάτων. Συγκροτημάτων όπως το Karl Marx Hof. Το 1923 ο Neurath εξέλιξε τη δουλειά που έκανε κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου πάνω στη χρήση οπτικών πληροφοριών και ανέπτυξε την λεγόμενη «Βιενναία μέθοδο». Μία μέθοδο γραφιστικής απόδοσης της πληροφορίας, ένα σύστημα οπτικοποίησης στατιστικών δεδομένων, αυτό που αργότερα θα ονομαστεί ISOTYPE. Εκείνη την περίοδο θα του ανατεθεί και η σύνταξη ενός Άτλαντα ο οποίος θα περιλαμβάνει γενικές πληροφορίες για διάφορα κοινωνικά και οικονομικά θέματα. Μέσα από τη δημιουργία αυτού του Άτλαντα ο Neurath και οι συνεργάτες του είχαν την ευκαιρία να εξελίξουν την «Βιενναία μέθοδο», να την τυποποιήσουν και να την κάνουν ευρύτερα γνωστή. Έτσι, το σύστημα ISOTYPE σύντομα έγινε διεθνώς διάσημο. Από το 1930 έως το 1934 ο Neurath και η ομάδα του ταξίδεψαν πολλές φορές και στη Μόσχα όπου είχαν έναν εκπαιδευτικό και συμβουλευτικό ρόλο στο IZOSTAT (ИЗОСТАТ), έναν σοβιετικό οργανισμό κοινωνικών και στατιστικών μελετών.
Γ
Συνοψίζοντας, θα λέγαμε ότι το πρόγραμμα των λογικών θετικιστών στηρίζεται στην πίστη για τις δυνατότητες που έχει η επιστήμη, τη σαφήνεια, την ακρίβεια και την καθαρότητά της. Ένα πρόγραμμα το οποίο χαρακτηρίζεται από την έμφαση που δίνει σε αυτό που ένας σύγχρονος σχολιαστής, ο Peter Galison, ονόμασε «διαφανή κατασκευή» (transparent construction). Το τί σημαίνει αυτό φαίνεται πιο παραστατικά από τον συσχετισμό που έκανε ο Galison μεταξύ των λογικών θετικιστών και του μοντερνισμού στην αρχιτεκτονική όπως εκφράστηκε από το Bauhaus. Αυτή η νέα προσέγγιση την οποία προέβαλλε το Bauhaus αντανακλάται άλλωστε στην σαφή δομή και τη διαφανή κατασκευή του κτηρίου στο Dessau. Ένα εμβληματικό κτήριο στα εγκαίνια του οποίου το 1926 θα μιλήσει – όπως επισημαίνει ο Galison – ο Feigl, ενώ σε άλλες περιστάσεις θα προσκληθούν για να δώσουν διαλέξεις ο Neurath, ο Carnap, ο Frank και ο Reichenbach ακριβώς γιατί και οι δύο πλευρές θεωρούσαν ότι τους ένωναν κοινοί στόχοι. Αλλά και τα ίδια τα διαγράμματα του Neurath δεν μπορούν παρά να μας φέρουν στο μυαλό τα διαγράμματα του Neufert, του βασικού συνεργάτη του Gropius, του αρχιτέκτονα που σχεδίασε ουσιαστικά το κτήριο στο Dessau. Τα ανθρωπάκια του Neurath και τα ανθρωπάκια του Neufert είναι εκεί για να μας θυμίζουν ότι το μέτρο είναι ο άνθρωπος. Αυτός καθορίζει με απόλυτο τρόπο, τα μεγέθη, τις διαστάσεις, τη λειτουργία της αρχιτεκτονικής. Ο άνθρωπος ως μέτρο, ορίζει αυτό που μετριέται άρα αυτό που μπορεί να σχεδιαστεί. Ορίζει μία επιστημονική μέθοδο σχεδιασμού , μία μέθοδο απλή, σαφή, αντικειμενική για όλους.
Δ
Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ο Κωνσταντίνος Δοξιάδης μαζί με συνεργάτες του αρχίζουν το μεγάλο έργο της καταγραφής των καταστροφών και ζημιών του πολέμου, συγκεντρώνοντας κάθε είδους στοιχεία και συντάσσοντας στατιστικούς χάρτες, πίνακες, διαγράμματα. Το 1946, μετά την απελευθέρωση, ο Δοξιάδης οργανώνει μία έκθεση για τις καταστροφές της Ελλάδας στον Πόλεμο. Η έκθεση, όπως και η τετράγλωσση έκδοση που τη συνοδεύει, με τίτλο Αι θυσίαι της Ελλάδος στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο είναι γεμάτη με έγχρωμους πίνακες και διαγράμματα, εικόνες οι οποίες ακολουθούν πιστά την λογική του ISOTYPE του Neurath. Άλλωστε, ο Δοξιάδης γνώριζε τη δουλειά του Neurath αφού είχε παρακολουθήσει ως φοιτητής στο ΕΜΠ το CIAM του '33 όπου ο Neurath είχε παρουσιάσει τη μέθοδό του. Σε μια τέτοια εποχή ο Κωνσταντίνος Δοξιάδης, ο οποίος ήταν πραγματιστής και ενδιαφέρονταν κυρίως για τα δεδομένα, τις συνθήκες και τα αποτελέσματα βασίστηκε στις επιστημονικές μεθόδους του Neurath για να καταγράψει την κατάσταση της Ελλάδας μετά τον πόλεμο ώστε να μπορέσει να την κατανοήσει και να παρέμβει ουσιαστικά προτείνοντας ρεαλιστικές λύσεις σε συγκεκριμένα προβλήματα. Αυτή η προσέγγιση οδήγησε το Δοξιάδη μερικά χρόνια αργότερα να εισάγει την επιστήμη της Οικιστικής (Ekistics). Ο Δοξιάδης είχε τη θεώρηση ότι ένας αρχιτέκτονας για να δημιουργήσει μπορεί ακόμα και να «κατασκευάσει» μια νέα επιστήμη, να ορίσει μια δική του μεθοδολογία για να δώσει λύσεις σε σύνθετα προβλήματα, έχοντας την πεποίθηση ότι η επιστήμη και η μέθοδος είναι η μόνη λύση για την προσέγγιση θεμάτων σχεδιασμού στη σύγχρονη πόλη. Όπως χαρακτηριστικά έλεγε ο Δοξιάδης:
"Οι αρχιτέκτονες του παρελθόντος ξεκίνησαν ως μάστορες και εξελίχθηκαν σε αρχιμάστορες. Τώρα, οι αρχιμάστορες αυτοί, οι σημερινοί αρχιτέκτονες, οφείλουν να ασχοληθούν με την αρχιτεκτονική με επιστημονικό τρόπο."
Και:
"Ο αρχιτέκτονας πρέπει να γίνει επιστήμονας στην προσέγγισή του. Πρέπει να μάθει την αντικειμενική, επιστημονική μέθοδο του πειραματισμού, της προσπάθειας, της μάθησης, της βελτίωσης, της δουλειάς του, του πειραματισμού εκ νέου, και ούτω καθ΄ εξής."
Σε αυτήν την επιστημονική προσέγγιση του σχεδιασμού η πρώτη διαδικασία ώστε να συγκροτηθεί μία πρόταση δεν είναι κάποιο σκίτσο σε ένα λευκό χαρτί, αλλά η συστηματική συλλογή πληροφοριών (data). Αυτό άλλωστε αποτελεί για τον Δοξιάδη την ουσία της λέξης ιδέα (IDEA : Isolation of Dimensions and Elimination of Αlternatives). Η ιδέα δεν είναι μία έμπνευση, ένα αφηρημένο σκίτσο σε αν λευκό χαρτί, αλλά η καταγραφή των παραμέτρων, η μέτρηση των αντικειμενικών δεδομένων του προβλήματος.
Ε
Σε ένα διάγραμμα του το 1972, λίγο πριν τον θάνατό του, ο Δοξιάδης παρουσιάζει τον «θάνατο της ανθρώπινης πόλης». (
http://kostastsiambaos.blogspot.com/2010/11/death-of-city.html). Αυτό που δείχνει το διάγραμμα όμως είναι ένα μαύρο τετράγωνο. Με άλλα λόγια το διάγραμμα δεν δείχνει απολύτως τίποτα, είναι ένα κενό διάγραμμα. Μήπως λοιπόν για τον Δοξιάδη ο θάνατος της πόλης ταυτίζεται με τον θάνατο του διαγράμματος; Μήπως ο θάνατος της πόλης είναι η κατάσταση στην οποία τίποτα δεν μπορεί να καταγραφεί, να αναλυθεί, να μετρηθεί, μία κατάσταση την οποία η επιστήμη δεν μπορεί να προσεγγίσει πιά; Μήπως το μαύρο τετράγωνο μας δείχνει μία νέα συνθήκη από την οποία η ίδια η αρχιτεκτονική επιστήμη απουσιάζει; Μία από τις βασικές αναφορές των λογικών θετικιστών ήταν ο Ludwig Wittgenstein. Ο φιλόσοφος που μίλαγε για την «σκουριά» της γλώσσας από την οποία πρέπει να απαλλαγούμε. Το διάγραμμα του Δοξιάδη φέρνει ξανά τον Wittgenstein στο προσκήνιο. Είναι αυτό το ίδιο το μαύρο τετράγωνο που μας λέει:
"Για όσα δεν μπορεί να μιλάει κανείς, γι' αυτά πρέπει να σωπαίνει."

16 Δεκεμβρίου 2010

Athens cds








Τυχαία βρήκα κάποια εξώφυλλα cd που είχα φτιάξει για τη συμμετοχή μας στην έκθεση unbuilt πριν δύο χρόνια. Τα cd είχαν σαν θέμα τις πολυκατοικίες της Αθήνας και πώς αυτές αποτελούν ένα σύγχρονο, εναλλακτικό και δημιουργικό πρώτυπο κατοίκησης και εκφράζουν μία διαφορετική καθημερινότητα. Όπως γράφαμε τότε:

Η παραγωγή του χώρου στην Ελλάδα μέσω της κατασκευής της πολυκατοικίας είναι ένα πρωτότυπο σε παγκόσμιο επίπεδο πολεοδομικό όσο και κοινωνικοοικονομικό φαινόμενο. Η μικρή κλίμακα που βασίζεται στην μικροϊδιοκτησία της γης, η λογική της αντιπαροχής, η χρησιμοποίηση τοπικών εργολάβων και συνεργείων, ο μικρός βαθμός δανεισμού από χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, το πολύ μεγάλο ποσοστό ιδιοκατοίκησης κ.α. είναι κάποια από τα χαρακτηριστικά που περιγράφουν ένα σύστημα παραγωγής χώρου με έντονη κοινωνική και δημοκρατική διάσταση. Αν και αυτά τα χαρακτηριστικά τείνουν να αποδυναμωθούν τα τελευταία χρόνια με όλο και μεγαλύτερες εταιρίες να εμπλέκονται στην παραγωγή της κατοικίας – κάτι που αποτελεί κανόνα στο εξωτερικό – ωστόσο, ακόμα, η ελληνική πολυκατοικία αποτελεί την χωρική έκφραση μιας τοπικής – θετικής - ιδιαιτερότητας. Βασιζόμενοι σε αυτό το γεγονός θεωρούμε ότι η ελληνική πόλη ως άθροισμα πολυκατοικιών είναι το κτιστό και ο,τιδήποτε άλλο είναι το άκτιστο. Αν όμως το άκτιστο δεν επιδιώκει τη σύγκρουση και την διάκριση αλλά τον διάλογο τότε θα πρέπει το αποτέλεσμα να απαντάει σε κάτι υπάρχον και να μην διαφοροποιείται αδιαφορώντας για το υπαρκτό και το βιωμένο. Έτσι η πρότασή μας είναι να ξεκινήσουμε με βάση την ελληνική πολυκατοικία και να δούμε πως μπορεί αυτή να εκφράσει τον ίδιο τον κάτοικό της. Αναζητώντας διαφορετικά σενάρια κατοίκησης, νέες δομές ανάπτυξης, άλλες λογικές χρήσης οδηγούμαστε στην παραγωγή νέων λειτουργιών και μορφών κάνοντας την πολυκατοικία από ένα αδιάφορο κέλυφος ένα εκφραστικό χωρικό πρόσωπο. Και για να το πετύχουμε αυτό βγάζουμε στην επιφάνεια τις ανάγκες και τις επιθυμίες των κατοίκων, ανθρώπων που ζουν σε πολυκατοικίες και επιδιώκουν ή ονειρεύονται το κάτι παραπάνω ή το κάτι διαφορετικό. Αν οι αρχιτέκτονες κοιτούν περιφρονητικά την ελληνική πολυκατοικία προσπαθώντας να εκσυγχρονίσουν την όψη της και οι κάτοικοι θεωρούν ότι είναι καταδικασμένοι να ζουν σε μία τσιμεντούπολη η πρότασή μας είναι μία συνάντηση των μεν με τους δε ώστε να εκφραστούν ο δεύτεροι και να δημιουργήσουν οι πρώτοι νομιμοποιώντας αυτό που αποτελεί το σώμα της ελληνικής πόλης. Η νομιμοποίηση του υποτιμημένου είναι ένα πρώτο βήμα ενάντια σε ένα χωρικό σύμπλεγμα κατωτερότητας που αφορά την ελληνική πόλη. Η λύση αυτού του συμπλέγματος είναι που θα επιτρέψει την συνειδητοποίηση και - ελπίζουμε - την περαιτέρω δράση.

9 Δεκεμβρίου 2010

Έκθεση για Πικιώνη στο Μπενάκη




Δημήτρης Πικιώνης 1887- 1968

Η έκθεση παρουσιάζει το μεγαλύτερο μέρος του ζωγραφικού & αρχιτεκτονικού έργου του Δημήτρη Πικιώνη, το οποίο έχει περιέλθει στην κατοχή του Μουσείου Μπενάκη, από την σημαντική δωρεά της οικογένειας Πικιώνη. Στο πρώτο μέρος της έκθεσης παρουσιάζεται το ζωγραφικό του έργο στις ενότητες που ο ίδιος είχε προσδιορίσει: Από τη Φύση, Αναμνήσεις από το Παρίσι, Αρχαία, Βυζαντινά, της Φαντασίας, Λαϊκά. Η ζωγραφική για τον Δημήτρη Πικιώνη αποτελούσε μάλλον προσωπική του υπόθεση και αφορούσε τη δική του καλλιτεχνική πορεία προς την ωρίμανση. Στο δεύτερο μέρος της έκθεσης παρουσιάζεται το σύνολο του αρχιτεκτονικού του έργου, μελέτες του για την αρχιτεκτονική της Ζαγοράς και της Καστοριάς, τμήμα της μελέτης του για την Λαϊκή Αρχιτεκτονική της Χίου, τεύχη του περιοδικού Το 3ο μάτι (στην σύνταξη του οποίου συνεργάστηκαν Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας, Στρατής Δούκας, Σπύρος Παπαλουκάς, Σωκράτης Καραντινός, Τάκης Παπατσώνης, Μιχάλης Τόμπρος, Άγγελος Θεοδωρόπουλος) καθώς και τεκμήρια των σχέσεών του με ανθρώπους όπως ο Giorgio de Chirico, ο Μπουζιάνης, ο Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας, ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Άγγελος Σικελιανός, ο Walter Gropius, ο Κωνσταντίνος Δοξιάδης κ.ά.

15/12/2010 - 13/03/2011
ΚΤΗΡΙΟ ΟΔΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

http://www.benaki.gr/index.asp?lang=gr&id=202020001&sid=900

7 Δεκεμβρίου 2010

Ανακαίνιση μονοκατοικίας του μεσοπολέμου (2004)




















Πρόκειται για μία από τις μεσοπολεμικές μονοκατοικίες του Παγκρατίου από τις οι οποίες έχουν παραμείνει πλέον ελάχιστες. Στόχος ήταν το συγκεκριμένο κτήριο των 200 τ.μ., το οποίο λειτουργούσε για χρόνια ως φροντιστήριο ξένων γλωσσών, να αναδιαμορφωθεί σε κατοικία και να αποκατασταθεί με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη πιστότητα προς την εποχή του. Για να γίνει αυτό διατηρήθηκαν όσα στοιχεία ήταν δυνατό να διατηρηθούν (ξύλινα κουφώματα, γύψινες διακοσμήσεις, μωσαϊκά δάπεδα, μεταλλικά κιγκλιδώματα κ.α.) ενώ κάποια άλλα (π.χ. εξώπορτα) αντικαταστάθηκαν με στοιχεία της εποχής του μεσοπολέμου τα οποία βρέθηκαν σε παλαιοπωλεία της Αθήνας και της Πάτρας. Στο εσωτερικό οι τοίχοι βάφτηκαν λευκοί ενώ σύγχρονα έπιπλα και φωτιστικά συνδυάστηκαν με αυθεντικά έπιπλα του μεσοπολέμου με μία διάθεση να αναδειχθεί η γεωμετρία και οι αναλογίες του χώρου. Το σύνολο της αγοράς της κατοικίας και της ανακαίνισής της στοίχισε σχεδόν το μισό απ' ότι θα στοίχιζε ένα σύγχρονο διαμέρισμα ίδιων τετραγωνικών της περιοχής.

Φωτογράφηση: Mεγακλής Γαντζίας
www.megaklis.com

27 Νοεμβρίου 2010

The death of the human city

Κωνσταντίνος Δοξιάδης, The death of the human city, μελάνι σε χαρτί (1972)


Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του έργου του Κωνσταντίνου Δοξιάδη είναι αναμφισβήτητα η έκτασή του. Η έκταση του έργου του έχει να κάνει τόσο με την ποσότητα των έργων όσο και με την κλίμακα του σχεδιασμού, αφού δεν μιλάμε μόνο για κτίρια, αλλά συχνά για το σχεδιασμό ολόκληρων πόλεων. Αν σκεφτούμε μάλιστα ότι αυτό το έργο εξαπλώνεται σε περισσότερες από σαράντα χώρες τότε γίνεται κατανοητή η σημασία αυτού του έργου. Ένα τόσο σημαντικό έργο είναι φανερό ότι δεν απαιτεί μόνο γνώση αρχιτεκτονικού σχεδιασμού, αλλά κυρίως ιδιαίτερες οργανωτικές ικανότητες, απαιτεί δηλαδή την ανάπτυξη σύνθετων στρατηγικών που επιτρέπουν αφενός την κατανόηση και αφετέρου την παράλληλη αντιμετώπιση αρχιτεκτονικών, πολεοδομικών, τεχνικών, οικονομικών, πολιτικών, πολιτιστικών ζητημάτων.

Αυτή η διαπίστωση οδήγησε το Δοξιάδη να εισάγει την επιστήμη της Οικιστικής (Ekistics). Εκεί που η αρχιτεκτονική και η πολεοδομία αδυνατούσαν να δώσουν απαντήσεις σε προβλήματα που τις υπερέβαιναν η οικιστική εμφανίστηκε ως η μόνη λύση. Μπορεί η Οικιστική να μην καθιερώθηκε τελικά ως αυτόνομη επιστήμη, αλλά αυτό που έχει ενδιαφέρον ξανά σήμερα είναι η θεώρηση ότι ένας αρχιτέκτονας για να δημιουργήσει μπορεί ακόμα και να «κατασκευάσει» μια νέα επιστήμη, να ορίσει μια δική του μεθοδολογία για να δώσει λύσεις σε σύνθετα προβλήματα. Έτσι παραμένει επίκαιρη η πεποίθηση του Κωνσταντίνου Δοξιάδη ότι η επιστήμη και η μέθοδος είναι η μόνη λύση για την προσέγγιση θεμάτων σχεδιασμού στη σύγχρονη πόλη.

Σε αυτήν την διεπιστημονική προσέγγιση του σχεδιασμού η πρώτη διαδικασία ώστε να συγκροτηθεί μία πρόταση δεν είναι κάποιο σκίτσο σε ένα λευκό χαρτί, αλλά η συστηματική συλλογή πληροφοριών (data). Στο έργο του Δοξιάδη η στατιστική και τα διαγράμματα ως οργάνωση της πληροφορίας έχουν το σημαντικότερο ρόλο αφού περιγράφουν τη στρατηγική που θα ακολουθηθεί. Τα στατιστικά δεδομένα παρέχουν δείκτες που βοηθούν στο να μελετηθούν τα προβλήματα στη διαχρονική τους εξέλιξη. Ήδη από πολύ νωρίς ο Δοξιάδης αναζητούσε μία επιστημονική προσέγγιση, μία τεχνική που θα κωδικοποιούσε τα δεδομένα, στη συνέχεια θα τα σχηματοποιούσε μέσω των διαγραμμάτων ώστε τελικά να μπορεί να οργανωθεί το ζητούμενο, που είναι ο σχεδιασμός. Στο μικροσκόπιο της μελέτης μπαίνει η πόλη, η ιστορία, η οικονομία, η ανθρώπινη συμπεριφορά. Ακόμα και η διαχείριση του χρόνου κωδικοποιείται ποσοτικά ώστε να καταστεί μετρήσιμη, να γίνει δηλαδή αξιοποιήσιμο μέγεθος.

Ο άνθρωπος… δαπανά το 76% της ζωής του στο σπίτι και το 24% μακριά από αυτό…. Ξοδεύει το 36% για να κοιμηθεί, το 20% στη δουλειά και το 10% να φάει, να ντυθεί, να πλυθεί. Του μένει ένα 34% ή το ένα τρίτο της ζωής του για ψυχαγωγία, ευχαρίστηση, σκέψη κ.ο.κ. Αυτό το ένα τρίτο αποτελεί τη βασική διαφορά ανάμεσα στον άνθρωπο και το ζώο.

Θα λέγαμε ότι ο σχεδιασμός δεν μπορεί να αρχίσει αν δεν υπάρχει αυτή η προεργασία. Οι επιλογές δικαιολογούνται από τη διερευνητική αυτή φάση και η διερεύνηση οδηγεί στις συγκεκριμένες επιλογές. Το ζητούμενο βέβαια παραμένει η παραγωγή έργου. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει όμως η σύνθεση των δεδομένων. Εκεί όπου τα φαινόμενα δεν εξηγούνται μέσα από την υφιστάμενη γνώση δημιουργούνται νέοι σχηματισμοί, νέες έννοιες, νέα εργαλεία, νέες τεχνικές. Οι χάρτες επανασχεδιάζονται με έναν τρόπο ευρηματικό και τα προβλήματα τίθενται σε νέες βάσεις. Ο Δοξιάδης εισάγει με ευκολία νέους όρους. Συνθέτει νέες λέξεις όπως συνθέτει μια νέα αρχιτεκτονική διαδικασία σε μία προσπάθεια να φωτίσει την πολυπλοκότητα των οικιστικών φαινομένων και ταυτόχρονα να εισάγει τον κόσμο σε πρωτόγνωρα μορφώματα τα οποία θα κάνουν την εμφάνισή τους στο μέλλον και θα οδηγήσουν σε μια διαφορετική αντιμετώπιση. Έτσι λέξεις όπως: Dynametropolis, Dynapolis, Dystopia, Ecumenopolis, Ekistics, ELS (Ekistic Logarithmic Scale), LANWAIR (Land, Water, Air), PreΤheDe (PRevention,THerapy and DEvelopment), SMSA (Standard Metropolitan Statistical Area) κ.α. ορίζουν ένα νέο περιβάλλον όπου η σκέψη αναφέρεται στο μέλλον και οι έννοιες κωδικοποιούνται για να αποκτήσουν χρηστικότητα. Έτσι η ιδέα (IDEA = Isolation of Dimensions and Elimination of Αlternatives) δεν έχει να κάνει με κάποια προσωπική σκέψη ενός δημιουργού αλλά με την συστηματική επεξεργασία των δεδομένων. Ακόμα και οι μελέτες του Δοξιάδη κωδικοποιούνται (HUCO, AGC, COF κοκ) αφού δεν έχει σημασία το θέμα καθαυτό αλλά η άμεση μεταφορά της πληροφορίας, η διασύνδεση των δεδομένων, ο ορισμός μιας δικτυακής μεταγλώσσας.

Αυτό που αναζητά ο Δοξιάδης είναι επομένως κάτι τελείως διαφορετικό από μία προσωπική έκφραση. Ο Δοξιάδης δομεί σταδιακά και συστηματικά τις τεχνικές εκείνες που θα μπορέσουν να συλλέξουν και να οργανώσουν την πληροφορία ώστε να γίνει αποτελεσματικότερη η επέμβαση. Μοιάζει να οργανώνει μία στρατηγική που θα του επιτρέψει να αντιμετωπίσει εύστοχα και με ακρίβεια οποιοδήποτε πρόβλημα παρουσιαστεί, οπουδήποτε αυτό κι αν βρίσκεται, οσοδήποτε μεγάλο κι αν είναι.

Ο Δοξιάδης λαμβάνει τα προμηνύματα της μελλοντικής κατάστασης όταν διαπιστώνει ότι οι πόλεις της εποχής του έχουν φτάσει σε αδιέξοδο. Τι νόημα έχει η τεχνολογία αν δεν μπορεί να αλλάζει τα δεδομένα της καθημερινής ζωής; Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η μετακίνηση στις πόλεις.

Ας σκεφτούμε τη μετακίνηση. Μέχρι τον 18ο αιώνα, ο άνθρωπος των πόλεων ζούσε κατά μέσο όρο σε μία μέγιστη απόσταση δέκα λεπτών από το κέντρο της πόλης. Αυτός ο χρόνος αυξήθηκε την εποχή του σιδηρόδρομου, και τώρα είναι περίπου μία ώρα στις μεγάλες μητροπόλεις. Παρά τις υψηλές ταχύτητες για τις οποίες είμαστε όλοι τόσο περήφανοι, οι μεγάλες πόλεις σήμερα διασχίζονται με μια μέση ταχύτητα 16 χιλιομέτρων την ώρα –την ίδια ταχύτητα που είχαν τα ιππήλατα αμάξια στην αρχή του αιώνα. Τι νόημα έχει λοιπόν να οδηγούμε αντί να περπατάμε;

Αυτό που θέλει ο Δοξιάδης είναι η καλυτέρευση της ανθρώπινης καθημερινότητας. Και αυτό δεν μπορεί να έρθει παρά μόνο από μια άμεση και γενικευμένη δράση. Μια δράση που θα επιτρέψει την ομαλή μετάβαση προς την οικουμενόπολη, τη μοναδική και ενιαία πόλη, τη νέα «αστική παγγαία».


Ο Δοξιάδης είναι το πρότυπο του αρχιτέκτονα ο οποίος σχεδιάζει πριν απ’ όλα τις τεχνικές εκείνες που θα του επιτρέψουν να δράσει. Αντλώντας δεδομένα από διαφορετικά επιστημονικά πεδία συνθέτει κυρίως μία στρατηγική αντιμετώπισης της ραγδαίας αστικοποίησης. Το έργο του δεν μπορεί να αξιολογηθεί αν δεν δοθεί σε αυτό το γεγονός η σημασία που του αντιστοιχεί. Αυτή η παραγωγή γνώσης είναι και το σημαντικότερο. Και ο Δοξιάδης, όπως ο Le Corbusier πριν από αυτόν ή ο Rem Koolhaas στις μέρες μας, είχε ισχυρή θέληση να παράγει. Δεν μπορούσε να γίνει διαφορετικά. Άλλωστε, όπως πίστευε και ο Le Corbusier, όποιος δεν παράγει πεθαίνει...


απόσπασμα από το το άρθρο μου:

«Από την πληροφορία στη δράση: Η στρατηγική του σχεδιασμού στον Κωνσταντίνο Δοξιάδη», στο δίτομο έργο Ο Κωνσταντίνος Δοξιάδης και το έργο του, Αθήνα: TEE, 2009, σ. 516-536.


24 Οκτωβρίου 2010

ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΤΗΣ ΟΡΑΣΗΣ



Κώστας Τσιαμπάος
Κατασκευές της όρασης
Από τη θεωρία του Δοξιάδη στο έργο του Πικιώνη

Με πρόλογο του Παναγιώτη Τουρνικιώτη

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ, 152 σελίδες
ISBN: 978-960-6691-65-2
Σχήμα: 21x26

Τι σπουδαίο ανακάλυψε ο Κωνσταντίνος Δοξιάδης στο Βερολίνο το 1936; Πώς τον κατηύθυνε ο δάσκαλός του Δημήτρης Πικιώνης; Ποιό ήταν το πολύτιμο δώρο του μαθητή στον δάσκαλο; Αυτά και άλλα ερωτήματα πραγματεύεται το παρόν βιβλίο. Σε ένα ταξίδι, το οποίο διατρέχει την Ευρώπη του Μεσοπολέμου, αναδεικνύονται γνωστές και άγνωστες σχέσεις ανάμεσα σε πρόσωπα, κτίρια, σχέδια, εικόνες και κείμενα και αναδύονται οι πολλαπλές διαστάσεις μιας συγκεκριμένης αισθητικής θεώρησης της αρχιτεκτονικής, η οποία αποτελεί ένα σημαντικό κομμάτι του ευρωπαϊκού μεσοπολεμικού μοντερνισμού.

στα βιβλιοπωλεία...
http://www.potamos.com.gr/edition-details.asp?edition=169&from=upcoming-editions

5 Οκτωβρίου 2010

Συναυλία 9/10

ΔΗΜΟΣ ΝΙΚΑΙΑΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ

Συναυλία με έργα της Αθηνάς Παπαβασιλείου & ποίηση του Γιάννη Ρίτσου

Δημήτρης Κοτρωνάκης – κιθάρα
Φραγκίσκος Μακρής – κλαρινέτο
Θανάσης Σκαρλάτος – φλάουτο
Κώστας Τσιαμπάος – κιθάρα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

1 Μικρή εισαγωγή

2 Λόγια ψυχής στο φως του φεγγαριού (2009) για κιθάρα
παίζει ο Δημήτρης Κοτρωνάκης

3 Συνομιλίας ανθοφορία (1999-2000) για φλάουτο-κλαρινέτο
παίζουν ο Θανάσης Σκαρλάτος και ο Φραγκίσκος Μακρής
Νύξεις (απόσπασμα)
διαβάζει η Αθηνά Παπαβασιλείου

4 Μελωδικές αποχρώσεις (2000) για κιθάρα
παίζει ο Κώστας Τσιαμπάος
Οδηγός του ασανσέρ (απόσπασμα)
διαβάζει η Αθηνά Παπαβασιλείου

5 Προσωπογραφία (2006) για φλάουτο
παίζει ο Θανάσης Σκαρλάτος

6 Νύξεις (απόσπασμα)
διαβάζει η Αθηνά Παπαβασιλείου

7 Τρυφερή παρουσία (2008) για κιθάρα
παίζει ο Κώστας Τσιαμπάος

8 Invention (2010) για φλάουτο-κλαρινέτο
παίζουν ο Θανάσης Σκαρλάτος και ο Φραγκίσκος Μακρής

9 Οι σκέψεις μου, ήχοι σε έγχορδο (2010) για κιθάρα
παίζει ο Κώστας Τσιαμπάος

10 Divertimento (2010) για κλαρινέτο
παίζει ο Φραγκίσκος Μακρής
Απλό μέτρο-Άπνοια
διαβάζει η Αθηνά Παπαβασιλείου

11 Τριλογία Α’ (2009) για κιθάρα
παίζει ο Δημήτρης Κοτρωνάκης
Ξύπνημα
διαβάζει η Αθηνά Παπαβασιλείου

1 Οκτωβρίου 2010

Χάρτινο εστιατόριο (2007)



CONCEPT

"Φαγάδικο / κουζίνα στην οποία να δημιουργώ συνέχεια / ξεχωριστό μαγαζί / ελεύθερη τέχνη / ανοιχτή κουζίνα / ελαφριά σπιτική κουζίνα / πρακτική που δεν διδάσκεται / ζωντανά πράγματα / να φάω πολύ και να μην σκάω / ακούω ελληνικά, παλιά λαϊκά, ρεμπέτικα, παλιά ροκ, δημοτικά / αγαπημένη ταινία ο Ζήκος / δεν μπορώ να κάτσω σε ένα μέρος / μ’ αρέσει το κόκκινο γιατί είναι πολύ ζωντανό / τατουάζ / θέλω να πλένουν τα χέρια πριν φάνε / είναι ιεροτελεστία / δεν με απασχολεί πώς θα είναι ντυμένοι / όλον τον κόσμο θα ήθελα να ταΐσω


Κάθε κομμάτι καταλήγει καλλιτεχνικά / άχρηστο πράγμα χωρίς μορφή να παίρνει μορφή / μουσική και ξένα και ελληνικά / εγώ κάνω την κάθε μέρα γιορτή / δεν μπορώ να φάω αν δεν συζητώ / αγαπημένα χρώματα άσπρο, μαύρο και κόκκινο / πολύ ωραία ατμόσφαιρα / τι φοβερό τραπέζι, τι φοβερό φαγητό / το εστιατόριο να κεντρίζει το ενδιαφέρον σε κάποιον όταν αυτός γυρνάει το κεφάλι / έντονα φώτα / ένα μαγαζί να λάμπει / άρωμα, γεύση, προσωπικότητα."

Το εστιατόριο προβάλλει μια κουζίνα η οποία βασίζεται στην πολυσυλλεκτικότητα, τα φρέσκα υλικά, τα διαφορετικά πιάτα, την ανανέωση των γεύσεων και των προτάσεων. Ο χώρος ακολουθεί τις ίδιες αρχές. Λέξεις που χαρακτηρίζουν το χώρο: ιδιαίτερος, εναλλακτικός, ζωντανός, άμεσος, φρέσκος, φωτεινός, σαφής, άνετος, ζεστός, οικείος, δυνατός.

Ο ίδιος ο χώρος αποτελείται από δύο βασικές περιοχές. Την κουζίνα και το χώρο εστίασης. Η κουζίνα εκτείνεται κατά μήκος της μίας πλευράς από την μπροστά έως την πίσω όψη και είναι ανοιχτή στο μεγαλύτερο μέρος της. Η διαδικασία προετοιμασίας και παρασκευής του φαγητού είναι εμφανής και σαφής σε όλους τους πελάτες. Με αυτόν τον τρόπο τονίζεται η καθαριότητα και η ειλικρίνεια της παραγωγής του φαγητού. Ο χώρος εστίασης έχει διώροφο ύψος, ανοίγεται μπροστά και πίσω με μεγάλα υαλοστάσια και με αυτόν τον τρόπο γίνεται άνετος και φωτεινός.

Στον μεγάλο τοίχο απέναντι από την κουζίνα υπάρχει ένα graffiti. Το graffiti είναι μια τέχνη που βασίζεται στην ένταση της επικοινωνίας, στην ταχύτητα της έκφρασης και απευθύνεται σε ένα ευρύ κοινό, ουσιαστικά σε όλους. Στο κέντρο του χώρου εστίασης κρέμονται τέσσερα υπερμεγέθη φωτιστικά. Αυτά με το μέγεθός στους τονίζουν την κλίμακα του χώρου και με τον σχεδιασμό τους το προφίλ του εστιατορίου.

29 Σεπτεμβρίου 2010

ΠΡΙΝ ΤΗ ΜΟΡΦΗ

Σε ένα από τα επεισόδια της σειράς the Simpsons πρωταγωνιστής είναι ο γνωστός αρχιτέκτονας Frank Gehry. Στο συγκεκριμένο επεισόδιο ανάμεσα στα άλλα σχολιάζεται η διαδικασία σχεδιασμού που ακολουθεί ο αρχιτέκτονας από την πρώτη σκέψη μέχρι την κατασκευή του κτηρίου. Στην αρχή του επεισοδίου, φαίνεται ο αρχιτέκτονας έξω από το σπίτι του να διαβάζει ένα γράμμα. Το γράμμα αναφέρεται σε ένα αίτημα προς τον Gehry να σχεδιάσει μία αίθουσα συναυλιών στην πόλη (Λος Άντζελες). ο αρχιτέκτονας αφού το διαβάσει, τσαλακώνει το χαρτί και το πετάει. Η μορφή του τσαλακωμένου χαρτιού αμέσως του δίνει την έμπνευση. Έτσι βλέπουμε πώς ένα τσαλακωμένο χαρτί αποτελεί για τον Gehry την έμπνευσή για ένα νέο κτήριο και οδηγεί στον σχεδιασμό μιας νέας μορφής. Στη συνέχεια του επεισοδίου βλέπουμε πως κατά τη διάρκεια της κατασκευής ένα «κανονικό» κτήριο σχεδιασμένο με βάση έναν ορθογωνικό κάνναβο, παραμορφώνεται όπως παραμορφώνεται και τσαλακώνεται ένα κομμάτι χαρτί για να προκύψει η νέα μορφή. Η δομή του κτηρίου είναι πλέον έτοιμη και αρκεί η κάλυψη της εξωτερικής επιφάνειάς του ώστε αυτό να ολοκληρωθεί και να λειτουργήσει. Η παραπάνω περιγραφή όπως γίνεται στη σειρά είναι βέβαια φανταστική αλλά έχει ενδιαφέρον ότι μιλάει με μια απλή και άμεση γλώσσα για μία θεωρία αρχιτεκτονικού σχεδιασμού η οποία έχει βάση και αφετηρία της την αποκλειστική σχεδόν ενασχόληση με την εξωτερική μορφή. Ας δούμε όμως τι ακριβώς συμβαίνει στην πραγματικότητα με παράδειγμα το γνωστό μουσείο στο Bilbao, ένα έργο του 1997. Πράγματι η πρώτη κίνηση του Gehry είναι το σκίτσο. Ένα σκίτσο το οποίο δεν περιγράφει μία κάτοψη ή μία λειτουργική σχέση αλλά την συνολική εξωτερική μορφή του κτηρίου. Ένα σκίτσο το οποίο αναζητάει έναν τρισδιάστατο όγκο ο οποίος αναπτύσσεται στον χώρο. Όπως αναφέρει ο αρχιτέκτονας:

Σκέφτομαι τα σκίτσα μου σαν γρίφους τα οποία δεν σημαίνουν τίποτα για κάποιον άλλον παρά μόνο για εμένα […] Αυτή η επιτυχημένη ισορροπία ανάμεσα στο μάτι και το χέρι οδηγεί πρώτα σε μια εφήμερη εικόνα και αυτή με τη σειρά της οδηγεί στο κτήριο.

Το μάτι και το χέρι οδηγούν στο σκίτσο το οποίο κάποια στιγμή φτάνει σε μία μακέτα εργασίας. Αυτό είναι και το πεδίο πάνω στο οποίο δουλεύεται και ολοκληρώνεται η εικόνα του κτηρίου. Στη μακέτα εργασίας λαμβάνονται οι τελικές αποφάσεις και το κτήριο προσεγγίζει την τελική του μορφή. Αυτή η τελική εκδοχή της μακέτας εργασίας δίνει τη θέση της σε μία μακέτα μεγάλης κλίμακας και μεγάλης ακρίβειας. Αφού έχει ολοκληρωθεί η μακέτα, αφού έχει ελεγχθεί «με το μάτι και το χέρι», όπως ανέφερε ο Gehry, η μακέτα σκανάρεται με τρισδιάστατους σαρωτές και μεταφέρεται στον υπολογιστή σε ψηφιακή μορφή. Όπως είναι γνωστό ο Gehry χρησιμοποιεί ένα πρόγραμμα το οποίο εφευρέθηκε για την κατασκευή αεροσκαφών. Το CATIA μπορεί να χειριστεί εξαιρετικά σύνθετες μορφές και να τις υπολογίσει στατικά μέσω ανάλυσης πεπερασμένων στοιχείων ώστε να είναι έτοιμες να περάσουν στην κατασκευή.

Την ίδια ακριβώς χρονιά, το 1997, ένα άλλο αρχιτεκτονικό γραφείο ακολουθεί μία αντίστροφη πορεία. Οι Sulan Kolatan και William MacDonald ξεκινούν με αφετηρία τους λειτουργικά διαγράμματα όπου αποτυπώνουν σχέσεις και αντιστοιχίες ανάμεσα σε προγραμματικά στοιχεία που δομούν τον χώρο. Στη μελέτη τους για το διαμέρισμα Ο/Κ (από τα αρχικά των ιδιοκτητών) αναλύουν την καθημερινή λειτουργία σε λειτουργικά προφίλ ανεξαρτήτως κλίμακας και είδους. Τα έπιπλα και ο εξοπλισμός του διαμερίσματος μεταφράζονται σε λειτουργικές μονάδες. Έτσι π.χ. δεν υπάρχει η έννοια «καρέκλα» αλλά ένα επίπεδο όπου κάθεται κανείς και ένα επίπεδο όπου στηρίζει την πλάτη του. Αντίστοιχα δεν υπάρχει μπάνιο ή νιπτήρας αλλά επιμέρους κοιλότητες όπου κανείς πλένει τα χέρια του ή το σώμα του. Τα παραπάνω εμφανίζονται με τη μορφή διαφορετικών προφίλ, τα οποία αποτελούν ουσιαστικά ιδεογράμματα λειτουργιών, διατομές οι οποίες μέσα από μια ανθρωπομετρική διαδικασία συνδιαλέγονται με τον χώρο. Το επόμενο βήμα είναι η δημιουργία πρωτοκόλλων διασύνδεσης των παραπάνω προφίλ ανάλογα με τις λειτουργικές ανάγκες των δύο κατοίκων. Οι προγραμματικές και λειτουργικές ιδιότητες των προφίλ καθορίζουν συνδέσεις και συνέχειες μεταξύ τους με αποτέλεσμα να προκύπτουν διασταυρούμενες σχέσεις. Μέσα από προγράμματα animation όπως το Maya, είναι δυνατή η παραγωγή σύνθετων υβριδικών μορφών (αυτό που αποκαλείται morphing). Αυτές οι νέες μορφές μπορούν άμεσα να προχωρήσουν στην κατασκευή. Στη συγκεκριμένη κατασκευή το υλικό που χρησιμοποιήθηκε ήταν fiberglass το οποίο εκχύθηκε σε καλούπια και στερεοποιήθηκε όπως θα συνέβαινε και στην κατασκευή μιας βάρκας. Σε όλη την παραπάνω διαδικασία ο ηλεκτρονικός υπολογιστής ήταν αυτός που παρήγαγε τη μορφή. Η μορφή δεν προϋπήρχε στο μυαλό των αρχιτεκτόνων ούτε καν αναζητήθηκε μέσα από σκίτσα ή μακέτες αφού αυτό που ενδιέφερε ήταν οι λειτουργική «απόδοση» του χώρου και όχι η μορφή του. Η τελική μορφή προέκυψε ως ένα υβρίδιο το oποίο συνδέεται παραμετρικά με τα αρχικά δεδομένα και εξαρτάται άμεσα από αυτά. Οι αρχιτέκτονες μπορούσαν να παρέμβουν μόνο τοπικά αλλάζοντας τις τιμές ή τις παραμέτρους ώστε να διαμορφώσουν και να κατασκευαστούν σύνθετα «οικιστικά τοπία» όπως ονομάζονται.

Συνοψίζοντας τα δύο παραπάνω παραδείγματα θα μπορούσαμε να διακρίνουμε τα εξής: Στον Gehry αφετηρία είναι το σκίτσο ενώ στους Kolatan/MacDonald το διάγραμμα. Για τον Gehry η μορφή είναι αποτέλεσμα έμπνευσης, ταλέντου, ατομικής έκφρασης. Για τους Kolatan/MacDonald η μορφή είναι αποτέλεσμα ανάλυσης δεδομένων, μεθόδου και υπολογιστικής διαδικασίας. Έτσι στη μία περίπτωση η μορφή προϋπάρχει στο μυαλό του αρχιτέκτονα και η λειτουργία ακολουθεί, ενώ στην άλλη η λειτουργία αναλύεται και η μορφή προκύπτει ως αποτέλεσμα εκ των υστέρων. Αυτό κάνει και την σχεδιαστική διαδικασία που ακολουθεί ο Gehry προσωπική και ανεπανάληπτη ενώ στην άλλη περίπτωση η σχεδιαστική διαδικασία μπορεί να επαναληφθεί μέσα από συγκεκριμένα πρωτόκολλα λειτουργίας και τεχνικές.

Μιλάμε για δύο έργα του 1997. Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι τα δύο έργα ανήκουν στο ίδιο ρεύμα ή στυλ, έχουν την ίδια φιλοσοφία (αποδόμηση, Blob, πτύχωση?). Μόνο όμως όταν δει κανένας προσεκτικά και μελετήσει αυτό που βρίσκεται πίσω από το προφανές καταλαβαίνει τι γίνεται. Η θεωρία του σχεδιασμού έρχεται εδώ να φωτίσει τις αρχές και τη διαδικασία του σχεδιασμού και να αναδείξει τις θεμελιώδεις διαφορές.

Η παραπάνω διαπίστωση ισχύει σε κάθε περίπτωση. Είτε μιλάμε για σύγχρονους αρχιτέκτονες είτε όχι. Στους κύκλους της Deutscher Werkbund ο Henry van de Velde πίστευε ότι:

Ο καλλιτέχνης είναι ουσιαστικά και εσωτερικά παθιασμένος ατομιστής, αυθόρμητος δημιουργός. Ποτέ, εσκεμμένα, δεν θα υποταχθεί σε μια πειθαρχία που του επιβάλλει έναν γνώμονα, έναν κανόνα.

Ενώ ο Hermann Muthesius υποστήριζε ότι:

Η αρχιτεκτονική και ολόκληρη η σφαίρα δραστηριότητας του Werkbund τείνει προς την τυποποίηση. Μόνο με την τυποποίηση μπορούμε να επανακτήσουμε την οικουμενική σημασία που κατείχαν οι εποχές με αρμονικό πολιτισμό.

Αντίστοιχα μέσα στην ίδια σχολή του Bauhaus ο Johannes Itten έλεγε για το πώς:

Αν ένα γνήσιο συναίσθημα πρέπει να εκφραστεί με μια ευθεία ή ένα επίπεδο, το συναίσθημα αυτό πρέπει πρώτα ν’ αντηχήσει μέσα στον καλλιτέχνη. Βραχίονας, χέρι, ακροδάχτυλο, ολόκληρο το σώμα πρέπει να έχουν διαποτιστεί από το συναίσθημα.

Κάτι που δεν θα το δέχονταν ο Hannes Meyer ο οποίος διακήρυττε ότι:

Δεν επιδιώκουμε το στυλ Bauhaus ούτε τη μόδα Bauhaus ούτε την οριζόντια-κατακόρυφη νέο-πλαστικότητα […] ο σχεδιασμός μας δεν υπαγορεύεται από τον ρυθμό ούτε από την ιεραρχία […] η τέχνη του Bauhaus περιφρονεί την ψεύτικη ευαισθησία που καλείται ταλέντο.

Εκείνη την εποχή ο Mendelsohn και o Gropius, αν και θεωρούνται και οι δύο μοντέρνοι αρχιτέκτονες, έκαναν εμφανείς τις διαφορετικές προσεγγίσεις του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού. Έτσι, ενώ για τον Mendelsohn η μορφή είναι η αφετηρία και ο στόχος για τον Gropius η λειτουργία αποτελεί τη μοναδική βάση του σχεδιασμού. Για τον Mendelsohn η αρχική κίνηση είναι το σκίτσο, ένα σκίτσο της εξωτερικής μορφής το οποίο υλοποιείται στον χώρο. Για τον Gropius - ή μάλλον για τον συνεργάτη του Neufert ο οποίος βρίσκεται πίσω από τον σχεδιασμό του κτηρίου στο Dessau - η αρχική κίνηση είναι η λειτουργία. Ο υπολογισμός των παραμέτρων που θα κάνουν το κτήριο να ικανοποιεί τις ανάγκες με τον καλύτερο τρόπο. Η μορφή του κελύφους στη μία περίπτωση, η λειτουργία του χώρου στην άλλη. Η εξωτερική εικόνα στη μία περίπτωση, η εσωτερική οργάνωση στην άλλη.

Μέσα από μία αντιμετάθεση οδηγούμαστε ξανά στην αρχή. Η αναζήτηση της ιδανικής μορφής ή η αναζήτηση της ιδανικής λειτουργίας εκφράζουν δύο αντιδιαμετρικές θέσεις. Σημασία δεν έχει η ίδια η μορφή (αυτή μπορεί εύκολα να παραπλανήσει) αλλά αυτό που υπάρχει πριν τη μορφή, δηλαδή η σκέψη, η θεωρία η οποία την παράγει. Αυτή περιγράφει το πλαίσιο και τα όρια, αυτή ορίζει τους στόχους και τις επιδιώξεις σε κάθε περίπτωση. Μόνο μέσα από τη γνώση της θεωρίας της αρχιτεκτονικής μπορεί κανείς να κρίνει έγκυρα αυτό που έχει απέναντι του και κατ’ επέκταση να στοχαστεί πάνω σε αυτό που έχει μπροστά του. Αυτό δηλαδή που σχεδιάζει ο ίδιος.

27 Σεπτεμβρίου 2010

DBEW COMPETITION (2002)










DESIGN DESCRIPTION

It is a two-bedroom apartment for a three-member family. The size of the apartment is 66m^2 (6600mm*11000mm). The height of the apartment is 2,6 m. It is a small but very compact apartment. It is consistent of four parts. A wooden structure, two glass side-walls, and two freestanding elements. There are not specific rooms such us kitchen, bathroom, dining room etc. but the different cultures such as cooking culture, leisure culture, working culture are “produced” through a performative recombination of these four parts.

DESIGN REPORT

Concept

What would be a design beyond east and west? For me the question is: Is it possible today to propose a design, which is able to embody and express both the eastern and western ideas about living? It is true that the idea of individuality has been the main philosophical theme in the tradition of western philosophy while what was more important for the eastern world-view was the cultivation of a refined relationship between the man and the world. However in the first case the human subject abused the environment and created hostile urban organizations. Modern technology is marked by a radical departure from everything previously known. It has disturbed the balance between humanity and nature in ways that are long-range, irreversible, and planetary in scale. It has created a "freedom without values". Traditional ethics presumed that the effects of our actions are limited. In the end, humans become the objects of their own fabrications, to be shaped according to the designs of technology. The cultural tradition of ancient eastern civilizations can provide today an answer to this problematic situation. The notion of the myth, which is so important for the eastern tradition, is completely absent from the contemporary way of living. Myth is what provides a universal unitary model for the humanity establishing all the relations between man and the world. In other words myth gives a common meaning to everything that exists. Today myth can offer the unique opportunity of a true inter-cultural dialogue in which both sides are giving and taking equally. The idea of myth possesses a wealth of traditional wisdom that could help build a new universal ethics of responsibility in the technological age. That is what I have tried to introduce through my proposal: an environment, which has the human being at its center, but also organizes in a sophisticated way the relationships between the man, the technical and the physical world. An architecture which is at the same time humanist and mythical, a design which unites east and west. research – engineering - marketing -Houses are not able to follow the contemporary way of living. Their design follows an older way of life where every space has just one function. Contemporary families need a more flexible, multifunctional space, which has the ability to perform in a different way according to the needs. The design of a small, compact house must consider this idea of spatial multi-valence. -There is an increasing demand for the use of digital technologies in every function of the living environment. The personal computer, the hi-fi system, the television, the electronically controlled kitchen are just a few examples of the implications of new technologies on the practice of architecture. They are not though aesthetically articulated in a sophisticated way. Considering the existing situation I propose a humanist-mythical environment consisted of four parts:

Earthscape
The earthscape is the multifunctional landscape that can be used for sleeping, eating, resting, working in various ways through the day. In terms of construction, molds for the scapes are produced with the help of CNC machines. These machines are used to cut rib sections for the molds. The ribs are then assembled into a three-dimensional "egg-crate" grid. On top of the grid the wooden floor is fixed that provides a continuous surface that unites beds, tables, offices, other furniture creating a flexible organism.

Fire element
The fire element expresses the action of preparing the food. It is designed as a freestanding object-element. Its shape is a result of triangular and cyclical organization that produces a friendly and functional form.

Water element
The element of the water is a single sculptural volume also that includes every action that has to do with the use of water.

Ether element
The ether element expresses the communication between the human and the physical-technological environment. The sidewalls are prefabricated elements, which not only provide the interaction between the inside and the outside but also function as a thick “intelligent” skin for the house. Computers, LCD screens, hi-fi systems, electrical circuits, lighting, air conditioning are all part of the glass walls. In this way ether has the mythic dimension of the physical outside and the contemporary dimension of the virtual-digitalized space. These four elements only work together. Space is not static but every action is related to the simultaneous use of more than one element. The kitchen culture for example is “produced” by the co-operation of the earthscape, the fire element, the water element and the ether element. Myth is exactly this unity of every element in order to produce meaning. The human subject can adjust this microcosm according to his needs in order to give quality to his life. This is for me a design beyond east and west.

22 Σεπτεμβρίου 2010

Contour Crafting



4 Σεπτεμβρίου 2010

Do I need an architect?

1. Do I need an architect for my project?
If you haven't worked with an architect before, you may wonder whether your project really requires it. Particularly if your project is your personal residence, it may not seem necessary. No one can tell you definitively whether you require the services of an architect, but we encourage you to explore this site to learn more about what architects do, and watch the video case studies to see how architects affect their clients' satisfaction with the final building project.

2. What services do architects provide?
Architects see the big picture when it comes to your project. They help you explore what appeals to you aesthetically and what you require functionally. They coordinate teams of design, engineering and construction professionals; they sort through the maze of building codes and zoning requirements; they ensure your project is built the way it was intended. For a detailed list of services architects provide, download You and Your Architect (1.79MB, PDF).

3. Why should I hire an AIA architect (read TEE architect)?
Members of the American Institute of Architects adhere to the AIA Code of Ethics and Professional Conduct, assuring you of their dedication to the high standards of professional practice. AIA architects also fulfill annual continuing education requirements to maintain their professional standing and to stay current in the profession.

4. At what point in my project should I involve an architect?
As soon as you decide you want to build something new, you should start looking for an architect. Architects provide important pre-design services including site evaluation, and can help you explore options you may not have considered. Involving an architect early in the process can help avoid costly missteps, and increase the likelihood of your satisfaction with the project.

5. How do I find the right architect for my project?
It is critical to find an architect who makes you feel comfortable, and with whom you have open communication. It's also important to find an architect with experience in your project type. This site provides helpful information on how to select an AIA architect (50KB, PDF). For a list of local architects who specialize in your project type, visit the AIA's Architect Finder.

6. Don't architects add substantial cost to a project?
While it's true that architects' fees are an additional project cost, hiring an architect can actually save you money in many ways. Architects can monitor your budget and negotiate to get the best materials and workmanship at a good price. An architect's design can reduce energy and maintenance costs. They can turn a difficult lot into a successful building site. And they spend time planning and fully developing your ideas to avoid changes once construction is underway.

7. How are architects compensated?
An architect's compensation can be based on time, a stipulated sum, a percentage of the cost of the work, the project's square footage, unit cost (based on number of rooms/apartments, etc.), or royalty in which compensation is a share of the profit derived from the project. Time-based compensation and stipulated sums are most common.

8. What's my role in the design process?
Your architect will depend on you to communicate about your design preferences, functional requirements, and budget. Your timely response to questions and design submissions will help keep the project on track. It is also important for you to raise any concerns you have as the project proceeds, so they can be addressed in the earliest stages. Working in partnership with your architect, you will help ensure the best possible outcome for your project.

The architect hired by a client is responsible for creating a design concept that meets the requirements of that client and provides a facility suitable to the required use. In that effort, the architect must meet with and question the client [extensively] to ascertain all the requirements and nuances of the planned project. This information, called a "program", is essential to producing a project that meets all the needs and desires of the owner—it is a guide for the architect in creating the design concept.

17 Αυγούστου 2010

Rudolf Modley


Rudolf Modley was born in Vienna in 1906. He graduated from the University of Vienna with a doctor of jurisprudence (law) degree. While living in Vienna he came under the influence of Otto Neurath, whom he later referred to as the "Father of Pictography" (Modley 1976, p. ix). Neurath, who was keenly interested in communicating statistics through visuals, developed a style of bar chart that can still be seen today. He also used "pictographs" (pictorial symbols) that told stories and made certain points. Neurath had great hopes for his pictographs. He incorporated them into the ISOTYPE (International System of Typographic Picture Education) system, which he thought would evolve into an international picture language that all people could understand (Neurath 1936, Lupton 1989). Modley moved to the US in the early 30s, where he was appointed as curator of social sciences at the Museum of Science and Industry in Chicago, under Waldemar Kaempffert (Neurath’s cousin). Modley, after experiencing numerous difficulties, created a flourishing business in illustrating magazines, newspapers, official reports and pamphlets with Neurath-like Isotypes. The name of his corporation, Pictograph Inc., could be seen anywhere in these different medias. As Loic and I put it in our paper: “the American reader was [then] more likely to encounter Modley’s version of [pictorial statistics], rather than the original [Neurath's]“. One could dismiss Modley as someone who’s only responsible for the little men and women we find on our bathroom doors. After all, Modley’s pictorial statistics was almost completely stripped of the theoretical and political contents Neurath would attach to it. Neurath himself was quite critical of the way his former disciple used his method. On the other hand, social scientists were very interested in Modley’s enterprise. In the course of our research, we have encountered some important names of social scientists of the period (including economists) who were quite eager to participate in the diffusion of Modley’s little men. On the whole, Modley is one of the central characters in the Americanization of Neurath’s visual method, namely its transformation from a tool of conceptualization into a tool of illustration and consequently, its move from social sciences to propaganda and finally, to graphic design.

11 Αυγούστου 2010

Ernst Neufert



Bauentwurfslehre


300 περίπου σελίδες

Βασικός συνεργάτες της έκδοσης ο αρχιτέκτονας Gustav Hassenpflug. [1]

Συνέβαλαν στην επεξεργασία των σχεδίων οι αρχιτέκτονες Richard Machnow, Willy Voigt, Fritz Rutz, Konrad Sage.[2]

Σημαντική η συμβολή της γερμανικής επιτροπής προτύπων (Deutsche Normenausschuß).[3]

Πρόλογος της Deutsche Normenausschuß όπου τονίζεται η σωματική διάσταση της αρχιτεκτονικής και η σχέση του ανθρώπινου σώματος με το περιβάλλον του σε όλα τα επίπεδα.[4]

Μεγάλη σημασία δίνεται στη συμβολή της τυποποίησης στην οικονομία της παραγωγής και στην μείωση του κόστους παραγωγής η οποία έχει ως αποτέλεσμα την άνοδο του βιοτικού επιπέδου του λαού.[5]

Αναφέρεται η μεγάλη αξία που θα έχει το βιβλίο για αρχιτέκτονες και κάθε έναν που ασχολείται με την κατασκευή.[6]

Ξεκινάει από τις διαστάσεις του χαρτιού (σ. 12-14) παρουσιάζει σχεδιαστικά σύμβολα (σ. 16-21) Αναφέρεται στις διαστάσεις και τις αναλογίες του ανθρώπινου σώματος σε σχέση με τις αναλογίες της χρυσής τομής και διατρέχει συνοπτικά τις αντίστοιχες μελέτες για τις αναλογίες του ανθρώπινου σώματος από την αρχαία Αίγυπτο και την κλασική Ελλάδα μέχρι τις θεωρίες του Leonardo da Vinci, του Μιχαήλ Άγγελου στην Αναγέννηση.[7]

Στη συνέχεια μιλάει για το οπτικό πεδίο και τη σχέση της προοπτικής με τα κτίρια και τις κατασκευές, τον ρόλο της οπτικής «απάτης». Δίνει παραδείγματα όπου αναλύει μέσα από οπτικές γωνίες 18ο , 27ο ,45ο ,54ο, κ.α. τη σχέση του παρατηρητή με την αντίληψη του χώρου και της αρχιτεκτονικής.[8]

Στη συνέχεια του βιβλίου αναφέρεται σε πολλά θέματα που καλύπτουν κάθε πλευρά του σχεδιασμού και της παραγωγής του χώρου.

Το φυσικό και το τεχνητό φως
Ανοίγματα
Σκάλες
Ανελκυστήρες
Δρόμοι και πεζοδρόμια
Τυπολογίες κατοικιών
Οργάνωση της κουζίνας και συσκευές για το νοικοκυριό
Καθιστικό
Υπνοδωμάτια
Μπάνια
Κήποι
Κατόψεις διαμερισμάτων από Γερμανούς αρχιτέκτονες
Σχολεία
Γραφεία
Αποθήκες
Εργοστάσια
Χώροι στάθμευσης
Εστιατόρια
Ξενοδοχεία
Θέατρα
Στάδια
Νοσοκομεία
Εκκλησίες
Κοιμητήρια

Υπάρχουν παραδείγματα από κτήρια γνωστών και μη αρχιτεκτόνων. Έχει ενδιαφέρον ότι όλα παρουσιάζονται με τον ίδιο τρόπο χωρίς αξιολόγηση. Ανάμεσα στους γνωστούς είναι οι Gropius, Mendelsohn, Hilberseimer, Behrens, Taut, κ.α.

[1] Neufert, Ernst, Bauentwurfslehre, Βερολίνο: Bauwelt-verlag, 1936, σ. 3.
[2] όπ.π., σ. 3.
[3] όπ.π., σ. 3.
[4] όπ.π., σ. 5.
[5] στο ίδιο.
[6] στο ίδιο.
[7] όπ.π., σ. 23.
[8] όπ.π., σ. 28-29.

29 Ιουλίου 2010

Εκδοχές του μοντέρνου στην Αθήνα του μεσοπολέμου

επιμέλεια Άλκηστις Π. Ρόδη, Παναγιώτης Τουρνικιώτης. Αθήνα : Futura, 2010

Το μοντέρνο πνεύμα ήταν η πιο σημαντική δύναμη επαναπροσδιορισμού της αρχιτεκτονικής και της τέχνης σε ολόκληρη την Ευρώπη στις δεκαετίες του 1920 και 1930. Και οι εκδοχές του μοντέρνου στην Αθήνα του μεσοπολέμου αποτέλεσαν σημεία συνάντησης των δημιουργικών δυνάμεων της εποχής με μια κοινωνική πραγματικότητα που αναζητούσε "εκμοντερνισμό" χωρίς να αποποιείται ιστορία και παραδόσεις. Οι αστικές πολυκατοικίες στο Κέντρο της Αθήνας και οι μικρές μονοκατοικίες στα προάστια, τα λιτά σχολεία σε όλες τις γειτονιές και τα κτίριο κοινωνικής πρόνοιας -σανατόρια, νοσοκομεία, παιδουπόλεις- έδωσαν, πλάι στην τέχνη και το λόγο, το μέτρο μιας συνολικής προσπάθειας που επιβιώνει ως τις μέρες μας. Στρέφουμε ξανά τα μάτια μας σε αυτή την εποχή επειδή πιστεύουμε ότι έχει ακόμα πολλά να μας πει, περισσότερα από εκείνα που ήδη ξέρουμε, κυρίως τώρα που το αίτημα της νεωτερικότητας είναι πάλι επίκαιρο, όπως τότε.

Περιλαμβάνονται τα κείμενα:
- Βασιλική Πετρίδου, "Μοντέρνο κράτος, μοντέρνα Αθήνα, μοντέρνα αρχιτεκτονική" 

- Ηλίας Κωνσταντόπουλος, "Η χαμένη γωνία και ο αριθμός '3'" 

- Τίνα Καραλή, "Ελληνικότητα και μοντέρνο στον μεσοπόλεμο: οι μεταμορφώσεις της ελληνικότητας από το Esprit Nouveau στο 3ο Μάτι" 

- Κώστας Τσιαμπάος, "Για μια αρχιτεκτονική του βλέμματος: η διατριβή του Δοξιάδη και οι αισθητικές θεωρίες της εποχής της"

- Αιμιλία Αθανασίου, "Μηχανές υγείας-μηχανές ζωής: τα 'μοντέρνα' νοσοκομεία στην Αθήνα του μεσοπολέμου" 

- Κατερίνα Χατζηκωνσταντίνου, "Μοντέρνες εκδοχές της υγείας στο σανατόριο 'Σωτηρία'" 

- Σταύρος Μαρτίνος, "Ο ρόλος του Σταύρου Παπαδάκη στη διοργάνωση του 4ου CIAM" 

- Μάρω Καρδαμίτση - Αδάμη, "Είναι μοντέρνος ο Γιάννης Λυγίζος;" 

- Βασίλης Κολώνας, "Ο 'αθηναϊκός' μοντερνισμός και η 'σχολή' της Θεσσαλονίκης: η κρατική και η ιδιωτική πρωτοβουλία στη διάρκεια της ανοικοδόμησης (1920-1940)" 

- Παναγιώτης Πάγκαλος, "Ο Παρθενώνας των Αθηνών ως έργο της μοντέρνας αρχιτεκτονικής" 

- Ελένη Αμερικάνου, Πάνος Εξαρχόπουλος, "Κατεδαφισμένα και αλλοιωμένα κτίρια της μοντέρνας αρχιτεκτονικής στην Αθήνα του μεσοπολέμου" 

- Άλκηστις Π. Ρόδη, "Πρόταση χρηστικής βιωσιμότητας των μεσοπολεμικών πολυκατοικιών"
- Παναγιώτης Τουρνικιώτης, "Το ελληνικό μοντέρνο και η πρόκληση της αλλαγής"

22 Ιουλίου 2010

Cogito 10

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΣΕ ΕΠΟΧΗ ΚΡΙΣΗΣ
Το τεύχος αυτό περιέχει ένα αφιέρωμα στις σχέσεις φιλοσοφίας και θρησκείας και ειδικότερα
στις σχέσεις Λόγου και θρησκευτικής πίστης. Το αφιέρωμα επιχειρεί να συμβάλει στη συζήτη-
ση που έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια με αφορμή την εμφάνιση ενός νέου αθεϊστικού ρεύ-
ματος στοχαστών, οι απόψεις των οποίων είχαν ήδη παρουσιαστεί σε προηγούμενα τεύχη.
Ωστόσο, είναι δύσκολο να εστιάσει κανείς την προσοχή του στα συγκεκριμένα ζητήματα, όσο
σημαντικά και αν είναι, τη στιγμή που η χώρα δοκιμάζεται από μια τόσο σοβαρή κρίση. Και η
κρίση αυτή, οι πρώτες συνέπειες της οποίας είναι η δραματική υποβάθμιση του βιοτικού επι-
πέδου των πολιτών και ο κίνδυνος να οδηγηθούν στην εξαθλίωση οι ασθενέστερες τάξεις,
δεν είναι μόνο οικονομική. Είναι κατά βάθος πολιτική, ηθική και υπαρξιακή. Επιβάλλει τη ριζι-
κή αναθεώρηση ή και εγκατάλειψη ευρέως διαδεδομένων αντιλήψεων και την επανεξέταση
της μορφής της ζωής μας. Σ’ αυτό το σημείο, είναι φυσικό να αναρωτιόμαστε πώς και κατά
πόσο θα μπορούσε ενδεχομένως να μας βοηθήσει η φιλοσοφία.
Η ιδέα ότι η φιλοσοφική σκέψη μπορεί από μόνη της να αλλάξει ριζικά τον κόσμο ακούγεται
πλέον χιμαιρική ή ουτοπική. Ωστόσο, θεωρούμε εύλογο να ελπίζει κανείς ότι η φιλοσοφική
ανάλυση είναι σε θέση να συνεισφέρει στην κατανόηση και ίσως, έμμεσα, στην υπέρβαση
της κρίσης που αντιμετωπίζουμε. Η φιλοσοφία μπορεί να μας βοηθήσει να αναστοχαστούμε
τις αξίες μας. Να διαπιστώσουμε ότι χωρίς κοινωνική αλληλεγγύη και κοινωνική δικαιοσύνη
διαρρηγνύεται η ίδια η συνοχή του κοινωνικού ιστού. Και η κοινωνική συνοχή είναι αναγκαία
συνθήκη για τη δυνατότητα ενός κοινού και καλύτερου μέλλοντος.

21 Ιουλίου 2010

sidoux II @ www.omorfipoli.com



http://omorfipoli.com/sidoux.html

Αντιγράφω από τη σχετική ιστοσελίδα...:

To Si Doux (Τόσο Γλυκό στα γαλλικά) είναι ένα cafe έκλπηξη στην καρδιά της αγοράς στην Πάτρα. Πολύ πετυχημένο σήμερα, δεν πραγματοποιήθηκε χωρίς ρίσκο καθώς το σχέδιό του και η όλη του φιλοσοφία βρήκε αντίθετους εξ αρχής όλους όσους την πληροφορήθηκαν. Οι ιδιοκτήτριες Σόφη και Χρύσα Κουτροπούλου αδελφές με γαλλικές καταβολές από την πλευρά της μητέρας τους είχαν στον νου τους ένα εξωσυμβατικό cafe για τα ως τώρα δεδομένα της πόλης [...] Το Si Doux είναι η ευφυής εφαρμογή των παραπάνω τάσεων στο κέντρο της Πάτρας. Ανοιχτό από παντού με τα παρακευαστήρια και την κουζίνα να αποτελούν λειτουργικό μέρος του, φιλοξενούν τον επισκέπτη σε αυτόν τον οικείο χώρο, ο οποίος είναι προφανώς λειτουργικός, πεντακάθαρος και εκτείνεται στον διαμήκη άξονα του καταστήματος. Πέντε μεγάλα τραπέζια πάγκοι ένθεν και κείθεν αναγκάζουν σχεδόν τους "πελάτες" να μετατραπούν σε συνδαιτημόνες, την ίδια στιγμή που το όμορφο και συμπαθές προσωπικό γίνεται κι αυτό εξ ορισμού μέρος της μεγάλης παρέας. Τα μικρά τετράγωνα τραπέζια αριστερά και δεξιά από τους μεγάλους πάγκους μπορούν παρόλα αυτά να φιλοξενήσουν μια πιό ιδιωτική συζήτηση. Ο χώρος σφύζει από ζωή και φιλοξενεί διαρκώς διάφορες εκθέσεις, παραστάσεις και άλλες δραστηριότητες. Πρόκειται οπωσδήποτε για μια περηφανή νίκη τόσο των αρχιτεκτόνων που το σχεδίασαν ( Μυρτώ Κιούρτη και Κώστας Τσιαμπάος ) όσο και των ιδιοκτητριών οι οποίες με την κουλτούρα τους συνέβαλαν στην δημιουργία του και έδωσαν μάχες μαζί με τους αρχιτέκτονες ώστε νε υπερνικήσουν απελθούσες διακοσμητικές και αρχιτεκτονικές ιδεολογίες.

13 Ιουλίου 2010

Lore










Εργοδότης: Π. Παπαλαμπρακόπουλος
Aρχιτέκτονες: Κώστας Τσιαμπάος, Μυρτώ Κιούρτη
Οπτική Επικοινωνία: Χρήστος Τριβιζάς
Εικαστική εγκατάσταση: Έφη Χαλυβοπούλου
Έπιπλα: Design Plaza
Φωτισμός: Diathlasis

Η πρότασή μας στηρίχθηκε στην παρακάτω παραδοχή: Αν το κλασικό είναι αυτό που λόγω ιδιαίτερης ποιότητας αντέχει στον χρόνο, Αν το ιδιαίτερο είναι αυτό που ξεχωρίζει επειδή προσφέρει κάτι καλύτερο και πιο ειδικό, Αν στόχος είναι να εξελισσόμαστε, να εκπαιδεύουμε και να εκπαιδευόμαστε τότε ο σχεδιασμός του συγκεκριμένου καταστήματος πρέπει να αναζητήσει:

Την υψηλή αρχιτεκτονική ποιότητα μέσα από την αναφορά στους αρχιτέκτονες -δασκάλους και την ιστορία της αρχιτεκτονικής.

“Τότε κατάλαβα ότι σκοπός της αρχιτεκτονικής δεν ήταν η επινόηση της μορφής. Προσπάθησα, λοιπόν να καταλάβω ποιος ήταν ο σκοπός αυτός [...] αφού γνωρίζαμε ότι ήταν ζήτημα αλήθειας, ψάξαμε να βρούμε ποια ήταν πραγματικά η αλήθεια. Ευχαριστηθήκαμε πολύ βρίσκοντας έναν ορισμό που είχε δώσει για την αλήθεια ο Άγιος Θωμάς ο Ακινάτης...”Αλήθεια είναι η ουσία της πραγματικότητας” [...] Με αφορμή αυτό συνέλαβα την ιδέα της καθαρής κατασκευής, θεωρώντας την και θεμελιώδη. Μπορούμε εύκολα να μιλήσουμε γι’ αυτήν, δεν είναι όμως το ίδιο εύκολο και να την κάνουμε πράξη. Είναι πολύ δύσκολο να την αποδεχτούμε ως θεμελιώδη αρχή της κατασκευής και στη συνέχεια να την εφαρμόσουμε [...] Η δομή αποτελεί έννοια φιλοσοφική. Η δομή, μ’ αυτή την έννοια, είναι τα πάντα, από την κορυφή μέχρι τον πάτο, μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια. Αυτό λέμε εμείς δομή.”

Mies van der Rohe, απόσπασμα από το άρθρο του Peter Carter στο περιοδικό Architectural Design, Μάρτιος 1961, αναφορά στο Kenneth Frampton, Μοντέρνα Αρχιτεκτονική, Ιστορία και Κριτική [1981], Αθήνα: Θεμέλιο, 1987, σ. 150.

Έτσι… Χρησιμοποιούμε αληθινά υλικά και ποτέ απομιμήσεις υλικών (αποκλείονται τα mdf, οι παντός είδους επενδύσεις τύπου καπλαμά, οι παντός είδους απομιμήσεις ξύλου). Αποκλείουμε οποιαδήποτε διακόσμηση η οποία έρχεται επιπροσθέτως για να εξωραΐσει τα πράγματα. Η αισθητική προκύπτει όταν έχουμε οργανώσει σωστά τα ίδια τα αντικείμενα-προϊόντα της καθημερινότητας. Δεν κρύβουμε τίποτε. Φανερώνουμε τα πράγματα όπως είναι αποδεχόμαστε το ετερόκλητο της παρουσίας τους, επιλέγουμε ποιοτικά πράγματα και τα αναδεικνύουμε. Εστιάζουμε στην υψηλή ποιότητα υλικών και επίπλων. Επενδύουμε στον παράγοντα άνθρωπο. Αναδεικνύουμε τους ανθρώπους που δουλεύουν στο κατάστημα. Θεωρούμε ότι το ζεστό και το οικείο είναι θέμα λειτουργίας και ανθρώπινης δράσης στον χώρο. Χρησιμοποιούμε το φως όχι ως διακοσμητικό αντικείμενο, αλλά στην πρωταρχική του αξία ως στοιχείο που μπορεί να αναδείξει ή να υποβαθμίσει αντικείμενα δημιουργώντας καταστάσεις του χώρου που αλλάζουν.

Φωτογράφηση: Μεγακλής Γαντζίας (http://megaklis.com)