27 Δεκεμβρίου 2015

JEANNEREX







JEANNEREX or how to stop worrying about architecture and start looking after yourself.

An imaginary architectural tale, a pocket graphic novel following Oedipus' myth but based on real events from the life of Le Corbusier. Jeannerex before El Corbusier is a narrative about the construction of the architect's self as the foundation of his future work. 50 years after Le Corbusier death his revolutionary, exemplary work is reconceptualized as a reflection of an amazing individualistic project of self-creation.

24 Δεκεμβρίου 2015

Apple cafe II

εργοδότης: Κ. Βασιλείου/ αρχιτεκτονική πρόταση: Κ. Τσιαμπάος / τοιχογραφία: Ο. Διαμαντής / επίβλεψη-κατασκευή: Κ. Βασιλείου / φωτογραφίες: Κ. Βασιλείου - www.photosynthesis.gr













22 Δεκεμβρίου 2015

Η κατοικία Σπητέρη / το βίντεο της ομιλίας



http://www.blod.gr/lectures/Pages/viewlecture.aspx?LectureID=2424

Η κατοικία Σπητέρη: μια 'παρεξήγηση' 60 χρόνων

Στην κατοικία την οποία σχεδίασε το 1955 ο Αριστομένης Προβελέγγιος για το ζεύγος Σπητέρη συναντάμε πολλά από τα στοιχεία της αρχιτεκτονικής που έμαθε ο Προβελέγγιος δίπλα στον Le Corbusier. Αν, όμως, για τον Le Corbusier η αρχιτεκτονική έπρεπε να αντικαταστήσει την επανάσταση, για τον Προβελέγγιο η αρχιτεκτονική έπρεπε να προετοιμάσει την επανάσταση. Αυτή είναι μια ‘παρεξήγηση’ που ίσως μας ενδιαφέρει. 

24 Νοεμβρίου 2015

Ελληνικό DO.CO.MO.MO. 25 ΧΡΟΝΙΑ

Επιστημονική Ημερίδα

Ελληνικό DO.CO.MO.MO. 25 ΧΡΟΝΙΑ:
Πεπραγμένα, προοπτικές και προκλήσεις για το μέλλον της τεκμηρίωσης και προστασίας της μοντέρνας αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα.
27 Νοεμβρίου 2015
Σχολή Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ, Οδός Πατησίων 42, Κτίριο Αβέρωφ, Αίθουσα ‘Λύσανδρος Καυταντζόγλου’.
 
Στόχος της ημερίδας είναι η χάραξη νέων κατευθύνσεων στην τεκμηρίωση και προστασία της μοντέρνας αρχιτεκτονικής που να ανταποκρίνονται στις σημερινές και τις μελλοντικές προκλήσεις. Ακολουθώντας μια πρώτη μαχητική περίοδο τεκμηρίωσης και προστασίας, η διατήρηση της ελληνικής μοντέρνας αρχιτεκτονικής ως πολιτιστικής κληρονομιάς έχει πλέον, σε μεγάλο βαθμό, κατοχυρωθεί σε θεσμικό επίπεδο. Όμως, παρά την αυξανόμενη θεσμική και επιστημονική νομιμοποίηση, η συλλογική αποδοχή της σημασίας του μοντέρνου στην ελληνική κοινωνία παραμένει περιορισμένη ενώ η μεθοδολογία επεμβάσεων είναι ελλιπής. Καθώς στη διεθνή κοινότητα οι πολιτικές επανάχρησης κυριαρχούν, η διατήρηση ως τομέας της αρχιτεκτονικής δραστηριότητας θα έπρεπε να μας απασχολεί όλο και περισσότερο - ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου το μεγαλύτερο μέρος του κτισμένου περιβάλλοντος παρήχθη στον 20ό αιώνα και όπου σήμερα λόγω της οικονομικής κρίσης δεν υπάρχει νέα οικοδομική δραστηριότητα. 

Οργάνωση: ΕΛΛΗΝΙΚΟ DO.CO.MO.MO. και ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΕΜΠ,
σε συνεργασία με τα ΑΡΧΕΙΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΠΕΝΑΚΗ,
με την υποστήριξη του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ, του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ και του DO.CO.MO.MO. INTERNATIONAL

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡΙΔΑΣ
10.00-11.00 Χαιρετισμοί-Τοποθετήσεις

10.00-10.10 Ελένη Μαΐστρου
Κοσμήτορας Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ
10.10-10.20 Αριστείδης Μπαλτάς
Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού
και
Μαρία Βλαζάκη – Ανδρεαδάκη
Αναπληρώτρια Γενική Γραμματέας
του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, Πρόεδρος Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, Συμβουλίου Μουσείων και Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων
10.20-10.30 Γιάννης Τσιρώνης
Αναπληρωτής Υπουργός Περιβάλλοντος & Ενέργειας, και Ειρήνη Κλαμπατσέα, Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Περιβάλλοντος & Ενέργειας, Επίκουρη καθηγήτρια Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ, Πρόεδρος του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής & του Κεντρικού Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων
10.30-10.40 Μάρω Αδάμη
Ομότιμη Καθηγήτρια Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ, Υπεύθυνη Αρχείων Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής Μουσείου Μπενάκη

11.00-12.00 1η Ενότητα:
Θεσμικό Πλαίσιο και Πολιτικές Προστασίας της Μοντέρνας Αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα: Κριτήρια και Οπτικές

Συντονιστής: Παναγιώτης Φαραντάτος

11.00-11.15 Παναγιώτης Τουρνικιώτης
Καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ, Docomomo International, Executive Committee
Η Μοντέρνα αρχιτεκτονική ως νεωτερικότητα και ως κληρονομιά.
11.15-11.30 Ευγενία Γατοπούλου
Γενική Διευθύντρια Αναστήλωσης Μουσείων και Τεχνικών Έργων ΥΠΠΟΑ
Η αντίφαση ανάμεσα στην πρωτοπορία του μοντέρνου και τον ορθολογισμό της διατήρησης.
11.30-11.45 Γεώργιος Γκανασούλης
Γενικός Διευθυντής Πολεοδομίας του ΥΠΕΝ
Η προστασία της μοντέρνας αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα: Θεσμικό πλαίσιο, προβλήματα εφαρμογής και σχετικοί προβληματισμοί.
11.45-12.00 Ζήσης Κοτιώνης
Καθηγητής Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
και
Νικόλαος Πλατσάς
Υποψήφιος διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
Το Μη-Μέλλον της Μοντέρνας Αρχιτεκτονικής: Από τον Μοντερνισμό, ως Αρχιτεκτονική του Κράτους Πρόνοιας, στην Αρχιτεκτονική της Αυτοκρατορίας.

12.00-12.30 Διάλειμμα

12.30-15.00 2η Ενότητα:
Όρια και Καταγραφές του Ελληνικού Μοντερνισμού. Τα Αρχεία και οι Προοπτικές τους

Συντονιστής: Τηλέμαχος Ανδριανόπουλος

Υπάρχουν, και αν ναι, ποια είναι τα όρια του ελληνικού μοντερνισμού; Έχει νόημα μια χρονική οριοθέτηση; Παρά τη διαρκή ανάδειξη μοντέρνων Ελλήνων αρχιτεκτόνων και εμβληματικών κτηρίων που παρέμεναν για καιρό στην αφάνεια, πολλά σημαντικά έργα δεν έχουν βρει ως σήμερα τη θέση τους στην ιστορία της μοντέρνας αρχιτεκτονικής. Τι λανθάνει ως υλικό απαραίτητο για την ανανέωση της έρευνας; Ανάμεσα σε μια άκαμπτη αξιολογική θεμελίωση και μια ευέλικτη κοινωνική και πολιτισμική ενσωμάτωση, τί επιλέγουμε και πότε; Ποια είναι η συμβολή των αρχείων που φιλοξενούν υλικό σχετικό με την ελληνική μοντέρνα αρχιτεκτονική πέρα από τη διάσωση, φύλαξη και καταγραφή της; Η μέχρι τώρα συμβολή τους στην ερευνητική τεκμηρίωση και τη διάχυση της γνώσης γύρω από το ελληνικό μοντέρνο ανταποκρίνεται στις σύγχρονες απαιτήσεις και θεωρίες; Υπάρχουν προοπτικές ενσωμάτωσης στα παραδοσιακά εργαλεία καταγραφής σύγχρονων καινοτόμων μέσων τεκμηρίωσης, όπως ψηφιακές βάσεις δεδομένων; Καθώς η αρχειακή τεκμηρίωση μας ενδιαφέρει τόσο ως καταγραφή μιας, όσο το δυνατόν, ολοκληρωμένης ταυτότητας του έργου, όσο και ως κριτική αποτίμηση της ιστορικής, κοινωνικής, τεχνολογικής, αισθητικής ή πολιτισμικής σημασίας του, θα ήταν ενδεδειγμένη μια διεύρυνση των τεκμηρίων όπως αναφορές σε υποδομές, κελύφη, εσωτερικούς χώρους, τεχνολογικό εξοπλισμό, υλικά κατασκευής, βαθμό επιρροής στη δημόσια σφαίρα, δημόσια κριτική στον τύπο ή και αποτίμηση από το ευρύ κοινό;


12.30-12.45 Πέτρος Φωκαϊδης
Υποψήφιος διδάκτωρ ΕΜΠ
και
Παναγιώτα Πύλα
Αναπλ.Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Κύπρου
Κριτική Ιστοριογραφία και Ψηφιακά Εργαλεία Τεκμηρίωσης: Προοπτικές Ενίσχυσης της Έρευνας στην Μοντέρνα Αρχιτεκτονική.
12.45-13.00 Αιμιλία Αθανασίου
Υποψήφια διδάκτωρ ΕΜΠ
Για ένα ανοιχτό αρχείο της ελληνικής μοντέρνας αρχιτεκτονικής.
13.00-13.15 Τίνα Καραλή
Υποψήφια Διδάκτωρ ΕΜΠ
Το «Δημόσιο» και το «Επίσημο» Μοντέρνο.
13.15-13.30 Κώστας Τσιαμπάος
Λέκτορας Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ.
Ο ορισμός του μοντέρνου: αυτό που βλέπουμε, αυτό που κρατάμε.
13.30-14.00 Συζήτηση

14.00-15.00 Διάλειμμα

15.00-16.00 3η Ενότητα:
Η Συμβολή της Διδασκαλίας και Κριτήρια Διατήρησης και Συνέχειας στη Διαρκή Επιστροφή στη Μοντέρνα Εμπειρία

Συντονίστρια: Λίνα Δήμα

Η παρακαταθήκη του μοντέρνου κινήματος φιλοδοξεί να εξασφαλίσει τη λειτουργική σχέση του αρχιτέκτονα και του έργου του τόσο με τη κοινωνία όσο και με το φυσικό περιβάλλον. Σε ποιο βαθμό η διδασκαλία στις αρχιτεκτονικές σχολές διαμορφώνει μια «μοντέρνα» συνείδηση στους νέους αρχιτέκτονες που κρατά ζωντανά τα διδάγματα του μοντέρνου; Η μοντέρνα εμπειρία μεταφέρεται στις νέες γενιές ως ιστορικό πεπραγμένο ή ως διαρκής επιστροφή στην αφετηρία μιας μονίμως εκκρεμούς διαδρομής στη νεωτερικότητα που δεν θα ολοκληρωθεί ποτέ; Μια τέτοια προσέγγιση μπορεί να θεωρηθεί συμβατή τόσο με την εγγενή ιδιότητα του μοντέρνου να επενδύει στο εκάστοτε παρόν όσο και με το τραύμα του ελληνικού μοντέρνου που παραμένει ανοιχτό σε μια διαρκή εσωστρέφεια και ανάγκη ευρύτερης αναγνώρισης και καταξίωσης; Τι κρατάμε ως επίκαιρο ή παραδειγματικό για την διδασκαλία; Σε μια εποχή που γίνεται λόγος για πολλαπλούς, εναλλακτικούς ή περιφερειακούς μοντερνισμούς, η ελληνική περίπτωση σήμερα έχει να συνεισφέρει μια φρέσκια ματιά;


15.00-15.15 Σοφία Τσιράκη
Επίκουρη καθηγήτρια Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ
Κωνσταντίνος Δεκαβάλλας: Στο διδακτικό δρόμο ενός «μεσογειακού μοντερνισμού».
15.15-15.30 Γιώργος Αγγελής
Λέκτορας Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ
και
Μπίλυ Γιαννούτσου
Λέκτορας Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ
Το ελληνικό μοντέρνο του ’30 και η σημασία του στο μάθημα της αρχιτεκτονικής σύνθεσης.
15.30-15.45 Ρίβα Λάββα
Λέκτορας Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ
Η ύλη ως ύστατο καταφύγιο για την προστασία του Μοντέρνου Κινήματος.
15.45-16.00 Βασίλης Κολώνας
Καθηγητής Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Π. Θεσσαλίας
Από τα σχολεία του ΄30 στα ξενοδοχεία του ΄60 και του ΄70. Η κακοποίηση του μοντέρνου στην Ελλάδα και η «κατά περίπτωσιν» αντιμετώπισή της.

16.00-17.30 4η Ενότητα:
Σύγχρονες Επεμβάσεις και Πρακτικές Επανάχρησης σε Μοντέρνα Κτίρια

Συντονιστής: Παναγιώτης Τουρνικιώτης

Οι σύγχρονες παρεμβάσεις σε μοντέρνα κτήρια με στόχο τη διατήρηση της ζωής τους με νέους όρους αποτελούν διεθνώς αντικείμενο συζητήσεων, αντιπαραθέσεων, ενίοτε και συγκρούσεων μεταξύ των ενδιαφερομένων. Τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι πολλά: α. Πώς εξασφαλίζεται πρακτικά η διατήρηση της ζωής ενός μοντέρνου κτιρίου ή συνόλου; Ποιο είναι το πεδίο όπου διασταυρώνεται η επανάχρηση σημαντικών ή μεγάλης κλίμακας μοντέρνων κτιρίων και συνόλων με την ιδιωτική πρωτοβουλία και την διαχείριση των όρων πρόσληψής τους από το ευρύτερο κοινό; Θα μπορούσαν να εξεταστούν τρόποι αμεσότερης παρέμβασης και συμμετοχής των πολιτών; Πώς αντιμετωπίζονται θέματα χρηματοδότησης και διαχείρισης έργων μεγάλης κλίμακας ή ζητήματα σύμπραξης δημοσίου και ιδιωτικού φορέα, και ποιοί οι όροι με τους οποίους μπορεί να συμβεί αυτό; β. Ιεραρχούνται τα επιμέρους χαρακτηριστικά ενός μοντέρνου κτιρίου/συνόλου (τυπολογία, μορφή, δομή, υλικότητα/κατασκευή, λειτουργία, συμβολισμός, κλπ.) στην προοπτική της προστασίας, διατήρησης και αποκατάστασής του; Τίθεται θέμα αυθεντικότητας των αρχικών υλικών και κατασκευαστικών μεθόδων της μοντέρνας αρχιτεκτονικής; Νομιμοποιείται ο τυπολογικός και λειτουργικός μετασχηματισμός ενός κτιρίου, στο πλαίσιο επανάχρησης και αλλαγής λειτουργίας του; Νομιμοποιείται εντέλει ο συνολικός ανασχεδιασμός του και σε ποιο βαθμό;

16.15-16.30 Γραφείο Κίζη
Αποκατάσταση & Αξιοποίηση Μεγάρου Μ.Τ.Σ & Θεάτρων Παλλάς και Αλίκη.
16.30-16.45 Διονύσης Σοτοβίκης
Μετατροπή της Οικίας – Ατελιέ Σπητέρη στην οδό Κυκλάδων του Α. Προβελέγγιου στην Gallery Gazonrouge.
16.45-17.00 Νικόλας Τραβασάρος - Divercity Architects
Μετατροπή του Κτίριου Γραφείων Δοξιάδη στο One Athens Κτίριο Κατοικιών.
17.00-17.15 Γραφείο 3SK A. + B. Στυλιανίδης
ΦΙΞ – ΕΜΣΤ Ενίσχυση και Μετασκευή πρώην Εργοστασίου ΦΙΞ στο Νέο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.
17.15-17.30 Δημήτρης Παπαλεξόπουλος
Ανακαίνιση / Αποκατάσταση Σχολείου Τ. Ζενέτου στον Αγ. Δημήτριο.
17.30-18.00 Συζήτηση

18.00-18.30 Διάλειμμα

18.30-19.30 5η Ενότητα:
Το Μοντέρνο ως ζωντανή Πολιτισμική Κληρονομιά

Συντονιστής: Κώστας Τσιαμπάος

Σήμερα, ένα ελάχιστο τμήμα της ελληνικής κοινωνίας εκτιμά την αξία ενός μοντέρνου κτιρίου, παρότι η χρονική απόσταση της εποχής μας από την έκρηξη και άνθηση της μοντέρνας αρχιτεκτονικής είναι σχετικά μικρή και οι περισσότεροι Έλληνες διαθέτουν βιωματική εμπειρία από την κατοίκιση σε μοντέρνα κελύφη, όπως οι αστικές πολυκατοικίες. Αν δεχθούμε ότι η τεκμηρίωση της μοντέρνας αρχιτεκτονικής οδηγεί και εξασφαλίζει σε ένα βαθμό μια ηθική και πολιτισμική ‘νομιμοποίησή’ της, τότε ποιές νέες στρατηγικές και τεχνικές μπορούμε να αναζητήσουμε σήμερα ώστε αυτή να αναβαθμιστεί στη συλλογική συνείδηση; Με ποιους τρόπους μπορεί να ευαισθητοποιηθεί, εμπλακεί ή κινητοποιηθεί ένα ευρύτερο κοινό; Πώς μπορούμε να αποκαταστήσουμε φθαρμένους κώδικες επικοινωνίας ή να δημιουργήσουμε νέους; Ποιος ο ρόλος της αρθρογραφίας στα έντυπα και ψηφιακά μέσα καθώς και η ανάπτυξη οδηγών πόλης και διαδραστικών χαρτών σε αυτήν την κατεύθυνση της εξοικείωσης του κοινού με την μοντέρνα ελληνική αρχιτεκτονική;

18.30-18.45 Λίνα Δήμα
Υποψήφια Διδάκτωρ ΕΜΠ
Από την ‘αρχιτεκτονική του μπουντουάρ’ στη μοντέρνα αρχιτεκτονική ως κοινό πνευματικό αγαθό.
18.45-19.00 Νίκος Πατσαβός
Αρχιτέκτων, Ctrl Space Lab
Ο μοντέρνος κώδικας: ένα έργο σε εξέλιξη.
19.00-19.15 Πάνος Τσακόπουλος
Δρ Αρχιτέκτων
Το μοντέρνο είναι η καθημερινή εμπειρία της πόλης.
19.15-19.30 Τηλέμαχος Ανδριανόπουλος
Λέκτορας Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ
Μοντερνισμού παράδοση: Η τεκμηρίωση ως προστασία ή η χρησιμοθηρική έρευνα.

19.30-20.30 Συζήτηση στρογγυλής τραπέζης – απολογισμός:
Τηλέμαχος Ανδριανόπουλος, Ζήσης Κοτιώνης, Νίκος Μπελαβίλας, Παναγιώτης Τουρνικιώτης, Κώστας Τσιαμπάος, Παναγιώτης Φαραντάτος, Πέτρος Φωκαϊδης.

21 Νοεμβρίου 2015

Urban Allotment Gardens in Europe / forthcoming

 
Although urban allotment gardening dates back to the nineteenth century, it has recently undergone a renaissance of interest and popularity. This is the result of greater concern over urban greenspace, food security and quality of life. This book presents a comprehensive, research-based overview of the various features, benefits and values associated with urban allotment gardening in Europe.
The book is based on a European COST Action project, which brings together researchers and practitioners from all over Europe for the first detailed exploration of the subject on a continent-wide scale. It assesses the policy, planning and design aspects, as well as the social and ecological benefits of urban allotment gardening. Through an examination of the wide range of different traditions and practices across Europe, it brings together the most recent research to discuss the latest evolutions of urban allotment gardening and to help raise awareness and fill knowledge gaps.
The book provides a multidisciplinary perspective, including insights from horticulture and soil science, ecology, sociology, urban geography, landscape, planning and design. The themes are underpinned by case studies from a number of European countries which supply a wide range of examples to illustrate different key issues.

Table of Contents

Foreword
Maluo Weirich, General Secretary of the Office International du Coin de Terre et des Jardins Familiaux

Preface
David Crouch

Introduction
Simon Bell

1. A History of Urban Gardens in Europe
Nazila Keshavarz and Simon Bell

Part 1: Urban Allotment Gardens in the European Political, Planning and Legal Sphere
2. The Idea of Allotment Gardens and the Role of Spatial and Urban Planning
Matthias Drilling, Renata Giedych, Lidia Poniży
3. Grassroots Gardening Movements: Towards Cooperative Forms of Green Urban Development?
Byron Ioannou, Nerea Morán, Martin Sondermann and Chiara Certomà
4. Political-Economic Urban Restructuring: Urban Allotment Gardens in the Entrepreneurial City
Efrat Eizenberg, Simone Tappert, Nicola Thomas and Andis Zilans

Part 2: The Ecology of Urban Allotment Gardens
5. Ecosystem Services from Urban Gardens
Andrew S. Hursthouse, Teresa E. Leitão, Annette Voigt, Avigail Heller, Béatrice Bechet and Paulo Brito da Luz
6. Environmental Pressures on and the Status of Urban Allotments
Andrew S. Hursthouse and Teresa E. Leitão
7. Lessons Learned: Indicators and Good Practice for an Environmentally Friendly Urban Garden
Annette Voigt, Teresa E. Leitão, Andrew S. Hursthouse, Ari Jokinen, Avigail Heller, Monika Latkowska, Paulo Brito da Luz, Yvonne Christ, Béatrice Béchet, Mart Külvik and Johannes Langemeyer

Part 3: Spatial Design Aspects of Urban Allotment Gardens
8. The Position of Urban Allotment Gardens within the Urban Fabric
Sandra Costa, Runrid Fox-Kämper, Russell Good and Ivana Sentić
9. Emergent Approaches to Urban Gardening
Silvio Caputo, Eva Schwab and Kostas Tsiambaos

10. Allotment Gardens as a Challenge for an Urban Designer
Antoine Zammit and Ina Suklje-Erjavec 

Part 4: The Social Sphere of Urban Allotment Gardens
11. Urban Allotment Garden: A Case for Place-Making
Susan Noori and Mary Benson
12. Motivations behind Urban Gardening: "Here I Feel Alive"
Laura Calvet-Mir, Hug March, Helena Nordh, Jeanne Pourias and Barbora Čakovská
13. Urban Allotment Gardens Built for and by Means of Trust
Tim Delshammar, Maria Partalidou and Rhys Evans

Concluding Remarks
Runrid Fox-Kämper

11 Νοεμβρίου 2015

Αθήνα Παρίσι 1945-1975 : Αρχιτεκτονική

Σας καλούμε στις 20 Νοεμβρίου 2015 στο αμφιθέατρο του Γαλλικού Ινστιτούτου Αθηνών σε μια ημερίδα έρευνας για τις πολύπλευρες ανταλλαγές ανάμεσα σε Αθήνα και Παρίσι, το κρίσιμο διάστημα 1945-1975, με κοινό κριτήριο την Αρχιτεκτονική.

Οι Έλληνες που έφυγαν στο Παρίσι με το Ματαρόα και οι Γάλλοι που έφτασαν στην Αθήνα του εμφυλίου, εκείνοι που έφυγαν και εκείνοι που γύρισαν στην αρχή ή στο τέλος της δικτατορίας, συναντήθηκαν σε μια δημιουργική αναζήτηση, που ένωσε τη νεωτερικότητα με την κλασική και την ανώνυμη αρχιτεκτονική.

Προσωπικές μαρτυρίες με συγκινησιακή φόρτιση θα συναντηθούν με αποτελέσματα νέας και ανέκδοτης ακόμα έρευνας φέρνοντας στο φως ελάχιστα γνωστές πτυχές της μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής σκέψης και πρακτικής:

- από τη διδασκαλία του Γιώργου Κανδύλη στο Παρίσι και τα άγονα σχέδιά του για την Ελλάδα του ’60 ως το απρόσμενα ελληνικό-και-μοντέρνο σπίτι του Ιάννη Ξενάκη στην Αμοργό
- από την κατοικία Σπητέρη, που σχεδίασε ο Άρης Προβελέγγιος στην Αθήνα, μετά τη θητεία του στο γραφείο του Le Corbusier, ως το άγνωστο ακόμα έργο του αρχιτέκτονα και ζωγράφου Θάνου Τσίγκου
- από τους συμμαθητές του Ζενέτου στην Ecole des Beaux Arts του ’50 - τους Μαργαρίτη Αποστολίδη, Κώστα Μανουηλίδη, Νίκο Χατζημιχάλη, για τους οποίους θα μιλήσουν τα παιδιά τους
- στον Jean Dubuisson, Grand Prix de Rome στην Ελλάδα του εμφυλίου, που εργάστηκε σε μεγάλους αρχαιολογικούς χώρους πριν αρχίσει μια πλούσια καριέρα στο Παρίσι, στην οποία περιλαμβάνονται η πρώτη αποκατάσταση της villa Savoye σε συνεργασία με τον Le Corbusier και ο πύργος του Montparnasse.

Οι ομιλητές είναι μέρος της ιστορίας που αφηγούνται και φέρνουν στο προσκήνιο, μαζί με φτασμένους και νέους ερευνητές, τα αποτελέσματα μιας πρωτότυπης έρευνας. Όλοι μαζί συνθέτουν μια τοιχογραφία της εποχής από τον εμφύλιο ως το τέλος της δικτατορίας, στην οποία η σχέση της Ελλάδας με τη Γαλλία ήταν ταυτόχρονα πολιτική, πολιτιστική και δημιουργική με ιδιαίτερα γόνιμο αντίκτυπο για την πορεία των δύο αρχιτεκτονικών παραδόσεων.

Η ημερίδα έρευνας ‘Αθήνα Παρίσι 1945-1975 : Αρχιτεκτονική’ οργανώνεται από τη Γαλλική Σχολή Αθηνών και τη Σχολή Αρχιτεκτόνων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου στο πλαίσιο του τετραετούς προγράμματος έρευνας ‘Παρίσι-Αθήνα 1945-1975’ που εκπονείται με ευθύνη της Γαλλικής Σχολής Αθηνών, σε συνεργασία με το ΜουσείοΜπενάκη, το Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών και το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών. 
Επιμέλεια ημερίδας: François Loyer και Παναγιώτης Τουρνικιώτης.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡΙΔΑΣ


9.45 Υποδοχή
10.00 Χαιρετισμοί
Alexandre Farnoux, Διευθυντής Γαλλικής Σχολής
Ελένη Μαΐστρου, Κοσμήτορας Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ

Πρώτη συνεδρίαση: Από το γενικό πλαίσιο στον αντίκτυπο
Πρόεδρος Lucile Arnoux

10.20 François Loyer: Παρίσι-Αθήνα 1950-1960
10.45 Παναγιώτης Τουρνικιώτης: Το διπλό ταξίδι των Ελλήνων αρχιτεκτόνων. Από το Ματαρόα στη μεταπολίτευση
11.10 Συζήτηση
 11.30 Διάλλειμα

Δεύτερη συνεδρίαση: Τροχιές
Πρόεδρος Γιάννης Τσιώμης

12.00 Κώστας Τσιαμπάος: Η κατοικία Σπητέρη: μια ‘παρεξήγηση’ 60 χρόνων
12.25 Κωνσταντίνα Κάλφα, Μάρα Παπαβασιλείου: Η κατοικία του Ιάννη Ξενάκη για τον F.B. Mâche στην Αμοργό: ένα έργο αλληλογραφίας
12.50 Παναγιώτης Φαραντάτος: Το βάρος του κόσμου: για μια αποκατάσταση του Θάνου Τσίγκου
13.15 Συζήτηση

Μεσημεριανή διακοπή

Τρίτη συνεδρίαση: Διακλαδώσεις
Πρόεδρος François Loyer

15.15 Γιάννης Τσιώμης
Γιάννης Τσιώμης: Τα μαθήματα του Γιώργου Κανδύλη στη Σχολή Καλών Τεχνών. Μεταξύ ανθρωπολογίας και πολιτικής
15.40 Νίκος Μαγουλιώτης, Παναγιώτης Τουρνικιώτης: Σχέδια του Κανδύλη στην Ελλάδα, 1958-1975: Αθήνα, Σπέτσες, Πάτρα, Φάληρο
16.05 David Peyceré : Το βραβείο της Ρώμης και η Ελλάδα : Jean Dubuisson, 1946-1949
16.30 Συζήτηση
 16.45 Διάλειμμα

Τέταρτη συνεδρίαση: Παρίσι-Αθήνα, εκλεκτικές συγγένειες:Μαργαρίτης Αποστολίδης, Κώστας Μανουηλίδης, Νίκος Χατζημιχάλης

17.00-18.30 Συζήτηση στρογγυλής τραπέζης.
Νικήτας Χατζημιχάλης, Ελένη Μανουηλίδου, Χρήστος Αποστολίδης
Πρόεδρος: Παναγιώτης Τουρνικιώτης

18.30 Διάλειμμα

Πέμπτη συνεδρίαση: Παρίσι-Αθήνα, aller-retour

19.00-20.30 Συζήτηση στρογγυλής τραπέζης, συζήτηση, αποτίμηση.
François Loyer, David Peyceré, Γιάννης Τσιώμης, Παναγιώτης Τουρνικιώτης
Πρόεδρος: David Peyceré

Στα ελληνικά και στα γαλλικά με ταυτόχρονη μετάφραση.

Ιδιότητες ομιλητών:

François Loyer, Επίτιμος Διευθυντής Ερευνών, CNRS.
Παναγιώτης Τουρνικιώτης, Καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ.
Κώστας Τσιαμπάος, Λέκτορας Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ.
Κωνσταντίνα Κάλφα, Διδάκτωρ Αρχιτέκτων ΕΜΠ.
Μάρα Παπαβασιλείου, Αρχιτέκτων ΕΜΠ, master Sciences Po.
Παναγιώτης Φαραντάτος, Αρχιτέκτων ΕΜΠ, υποψήφιος Διδάκτωρ ΕΜΠ.
Γιάννης Τσιώμης, Καθηγητής Αρχιτεκτονικής και Διευθυντής σπουδών στην Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales.
Νίκος Μαγουλιώτης, Αρχιτέκτων ΕΜΠ.

7 Νοεμβρίου 2015

Έγκλημα στην οδό Κυκλάδων / η συζήτηση





 Η βιντεοσκόπηση της ανοιχτής συζήτησης για τον Προβελέγγιο, το έργο του, τον Le Corbusier, την Κυψέλη κ.α. από τo greekarchitects.

3 Νοεμβρίου 2015

Le Modulor / Η συζήτηση

Η στρογγυλή τράπεζα και βιβλιοπαρουσίαση 'Le Corbusier / Le Μοdulor' που έλαβε χώρα στις 22.10.2015 στο Γαλλικό Ινστιτούτο από το blod:


Αντωνακάκης, Τουρνικιώτης, Κωσταβάρα-Παπαρρήγα, Φαραντάτος κι εγώ.


25 Οκτωβρίου 2015

ΑΦΕΤΗΡΙΕΣ - Villa Tugendhat

Home Is Where We Start From 
D. W. Winnicott

Αν λίγες εικόνες ήταν αρκετές, για να καταλάβουμε τι είναι αυτό το σπίτι, θα μπορούσαμε να μείνουμε σε αυτές.

Μέσα από έναν ‘αρχιτεκτονικό περίπατο’ θα βλέπαμε μαζί, αυτά που είδα και εγώ τον Μάρτιο του 2013 όταν επισκέφτηκα για πρώτη φορά αυτήν την κατοικία. Θα αναγνωρίζαμε τις καθαρές αρχές του σχεδιασμού, την υψηλή ακρίβεια της κατασκευής, τη σπάνια ποιότητα των υλικών, την πρωτοφανή καινοτομία της τεχνολογίας. Θα εκτιμούσαμε μια ελεύθερη κάτοψη η οποία γεννάει έναν χώρο αφοπλιστικά ανοιχτό, διαφανή και ελεύθερο ενώ θα παραδεχόμαστε πως, μια αρχιτεκτονική αυστηρή και αφαιρετική, μπορεί να είναι ταυτόχρονα ζεστή και φιλόξενη.

Οι εικόνες, όμως, δεν είναι ποτέ αρκετές. Γι αυτό, αν θέλουμε να καταλάβουμε περισσότερα, θα πρέπει να καθίσουμε αναπαυτικά στην κόκκινη πολυθρόνα που κοιτάζει προς την ανοιχτή θέα και να ακούσουμε την κατοικία να μας αφηγείται την προσωπική της ιστορία...:

O Fritz και η Grete Tugendhat προέρχονταν από γνωστές εβραϊκές οικογένειες που ζούσαν στο Brno για πολλές γενιές. Όταν οι δυο τους ανέθεσαν στον Ludwig Mies van der Rohe τον σχεδιασμό του σπιτιού τους γνώριζαν ήδη το έργο του και ήταν σίγουροι ότι ήθελαν ένα σπίτι που να μην μοιάζει με τα συνηθισμένα σπίτια της εποχής.

Ο Mies έφτασε στο Brno τον Σεπτέμβριο του 1928, εντυπωσιάστηκε από το οικόπεδο στην πλαγιά του λόφου με την υπέροχη θέα στην πόλη και αμέσως αποδέχθηκε την ανάθεση. Η κατασκευή ξεκίνησε το καλοκαίρι του 1929 και ολοκληρώθηκε μέσα σε δεκατέσσερις μήνες. Η οικογένεια εγκαταστάθηκε τον Δεκέμβριο του 1930.

Γρήγορα η κατοικία άρχισε να γίνεται γνωστή και στα περιοδικά άρχισαν να δημοσιεύονται τα πρώτα σχόλια, θετικά και αρνητικά. Πολλοί αναρωτήθηκαν κατά πόσον «μπορεί να ζήσει κανείς στη Villa Tugendhat». Οι Tugendhat βέβαια απέρριψαν την άποψη ότι οι μνημειώδεις, εντυπωσιακοί χώροι επιτρέπουν την κατοίκηση μόνο ως τελετουργία ή την καθημερινή ζωή μόνο ως έκθεμα και εξέφρασαν την πλήρη ικανοποίηση τους με τον ανοιχτό και μεταλλάξιμο χαρακτήρα του σπιτιού. 

Οι Tugendhat έζησαν εδώ με τα τρία παιδιά τους, την Hana (κόρη της Grete από τον πρώτο της γάμο), τον Ernst και τον Herbert μέχρι τον Μάιο του 1938 όταν και έφυγαν για την Ελβετία, προκειμένου να ξεφύγουν από την απειλή του πολέμου.

Από τις αρχές του Οκτώβρη του 1939 έως το 1944 τον χώρο κατέλαβε η Gestapo. Από το φθινόπωρο του 1940 τα περισσότερα έπιπλα καθώς και το ημικυκλικό ξύλινο πέτασμα είχαν ήδη αφαιρεθεί. Η γυάλινη όψη πάνω στον δρόμο χτίστηκε με τούβλα και επιπλέον χωρίσματα προστέθηκαν εσωτερικά. 

Όταν, το 1945, ο Σοβιετικός στρατός μπήκε στο Brno, η κατοικία έπαιξε τον ρόλο του… στάβλου για τα άλογα του ιππικού. Τα εναπομείναντα ξύλινα έπιπλα έγιναν καυσόξυλα και τα γυαλιστερά δάπεδα από λινόλεουμ καταστράφηκαν από τις οπλές των αλόγων.

Κι όμως, η κατοικία συνέχισε να ζει.

Από τον Αύγουστο του 1945 μέχρι τον Ιούνιο του 1950 λειτούργησε ως ιδιωτική σχολή χορού με τους εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους να αποκτούν απρόσμενες χρήσεις. Το 1950, όταν και περιήλθε στην ιδιοκτησία του κράτους της Τσεχοσλοβακίας, μεταμορφώθηκε ξανά, αυτή τη φορά σε κέντρο φυσικοθεραπείας για παιδιά. Αυτός ο ρόλος διατηρήθηκε έως το τέλος της δεκαετίας του 1960 όταν και ξεκίνησαν δειλά οι πρώτες προσπάθειες αποκατάστασης.

Ένα σημαντικό βήμα ήταν η ανακήρυξη της κατοικίας ως αρχιτεκτονικού μνημείου πολιτισμού της UNESCO το 1963. Μάλιστα τον Νοέμβριο του 1967 η Grete Tugendhat επέστρεψε, για πρώτη φορά, στο σπίτι της μετά από 29 χρόνια. Αλλά και ο Mies, ο οποίος ζούσε πλέον στις ΗΠΑ, συμφώνησε να επιβλέψει τις εργασίες αποκατάστασης.

Μετά την εισβολή των Σοβιετικών το 1968 όμως, η κατάσταση άλλαξε ξανά. Παρά το γεγονός ότι η Grete Tugendhat μπόρεσε να επισκεφθεί το σπίτι αρκετές φορές μέχρι τον Απρίλιο του 1970, οι προσπάθειες αποκατάστασης σταμάτησαν. Το οριστικό τέλος σε αυτό το στάδιο ήρθε με τους θανάτους των αρχικών πρωταγωνιστών· του Mies, το 1969, και της Grete, το 1970.

Η κατοικία είχε αρχίσει να παρακμάζει επικίνδυνα μέχρι και το 1980 που περιήλθε στην ιδιοκτησία της πόλης του Brno. Από το 1981 έως το 1985 έγινε και ακόμα πρώτη προσπάθεια συντήρησης η οποία είχε ως κύριο στόχο να ξανακάνει τον χώρο λειτουργικό και όχι τόσο να τον επαναφέρει στην αρχική κατάσταση.

Μετά την ‘Βελούδινη Επανάσταση’ του 1989 και κατά την περίοδο του διαχωρισμού της Τσεχοσλοβακίας έγιναν στους χώρους του σπιτιού πολλές διαπραγματεύσεις ενώ στις 26 Αυγούστου του 1992 υπογράφηκε η σχετική συνθήκη στο γνωστό στρογγυλό τραπέζι.

Το 2001 πλέον είναι που μια ομάδα ειδικών διεξάγει εκτεταμένη ιστορική έρευνα με τελικό στόχο την πλήρη και τεκμηριωμένη αποκατάσταση. Αυτές οι εργασίες θα ολοκληρωθούν το 2012. 

Τελικά, η αποκατάσταση κρίθηκε επιτυχημένη, με το 80% του αυθεντικού υλικού να διατηρείται. Το ημικυκλικό διαχωριστικό από έβενο, το οποίο είχε εξαφανιστεί κατά τη διάρκεια του πολέμου και θεωρούνταν χαμένο για πάντα, ανακαλύφθηκε, σε κομμάτια, λίγα χιλιόμετρα μακριά, στο Πανεπιστήμιο Masaryk, σε μια καντίνα που είχαν διαμορφώσει οι αξιωματικοί της Γκεστάπο.
Ακόμα και η μπανιέρα, βρέθηκε σε ένα… γειτονικό σπίτι.


Αυτή ήταν η ιστορία της κατοικίας Tugendhat. Μια ιστορία που, εμένα τουλάχιστον, μου είπε πολλά και με έπεισε για ακόμα περισσότερα.

Με έπεισε ότι η αρχιτεκτονική μπορεί να αλλάζει περιεχόμενο και να εξελίσσεται δυναμικά, ακόμα και αν οι συνθήκες, οι ανάγκες και οι χρήσεις είναι τελείως διαφορετικές. Με έπεισε ότι η αρχιτεκτονική μπορεί να μένει ζωντανή και λειτουργική, ακόμα κι αν στην πορεία του χρόνου η υλικότητά της αλλοιώνεται. Με έπεισε ότι η αρχιτεκτονική μπορεί να αντανακλά έναν εμπρόθετο λόγο για το κατοικείν ακόμα και αν η ταυτότητα του κατοικείν αναθεωρείται ή μετασχηματίζεται.
Τέλος, με έπεισε ότι η καλή αρχιτεκτονική δεν χάνει ποτέ την ικανότητά της να προστατεύει και να υποδέχεται τη ζωή, σαν μια καλή μητέρα, η οποία στηρίζει και προσφέρει διακριτικά επιτρέποντας τη μέγιστη δυνατή κινητικότητα και ελευθερία.

23 Οκτωβρίου 2015

ΑΦΕΤΗΡΙΕΣ - ΔΟΜΕΣ INDEX 03



Μουσείο Μπενάκη οδού Πειραιώς, Σάββατο 24 Οκτωβρίου 2015


10:30 - 10:45 Έναρξη

Μάρω Καρδαμίτση - Αδάμη / Γεώργιος Α. Πανέτσος

10:45 - 12:00 1η Συνεδρία

Προεδρείο: Αγνή Κουβελά ‐ Παναγιωτάτου, Γιώργος Τριανταφύλλου

Ομιλητές:

Studio 2Pi Architecture - Παναγιώτης Παπασωτηρίου / Νεκροταφείο Skogskyrkogården - Woodland, Gunnar Asplund & Sigurd Lewerentz, Στοκχόλμη - Σουηδία, 1915-1940

Μυρτώ Κιούρτη / Κατοικία Schröder, Gerrit Rietveld, Ουτρέχτη - Ολλανδία, 1924

Κώστας Τσιαμπάος / Villa Tugendhat, Mies van der Rohe, Brno - Τσεχία, 1929-1930 

Οι αρχιτέκτονες της Φάλαινας - Ίρις & Λήδα Λυκουριώτη / Χρόνος για χασμουρητό - Tempe à Pailla, Eileen Gray, Castellar - Γαλλία, 1931 
 
draftworks* - Χριστιάνα Ιωάννου, Χρίστος Παπαστεργίου / Παιδότοποι στο Άμστερνταμ, Aldo van Eyck, Άμστερνταμ - Ολλανδία, 1947-1978

Petrās Architecture Studio - Τσαμπίκος Πετράς / Ο κήπος των γλυπτών - Giardino delle sculture, Carlo Scarpa, Βενετία - Ιταλία, 1952

12:00 - 13:15 2η Συνεδρία

Προεδρείο: Βασιλική Πετρίδου / Κωνσταντίνος-Βίκτωρ Σπυριδωνίδης

Ομιλητές:

griik architects- Κωνσταντίνος Γρίβας, Νατάσα Κυριακίδη / Κατοικία του μέλλοντος - Έκθεση Daily Mail Ideal Home, Alison & Peter Smithson, Λονδίνο - Ηνωμένο Βασίλειο, 1955-1956

Στέλιος Γιαμαρέλος / Εργοστάσιο Φιξ, Τάκης Ζενέτος, Αθήνα - Ελλάδα, 1957-1963

Πλάτων Ησαΐας / No-Stop City, Archizoom Associati, 1966-1972

Κωσταντής Κίζης / Πισίνες, Álvaro Siza Vieira, Leça da Palmeira - Πορτογαλία, 1966
Κώστας Πουλόπουλος / Railway Sleeper House, Shin Takasuga, Miyakejima - Ιαπωνία, 1970-1980

askarchitects - Αλεξάνδρα Στράτου, Στέλλα Κωνσταντινίδη / Splitting, Gordon Matta-Clark, New Jersey - ΗΠΑ, 1974

13:15 - 14:30 Διάλλειμα

14:30 - 15:45 3η Συνεδρία

Προεδρείο: Μόρφω Παπανικολάου / Θανάσης Σπανομαρίδης

Ομιλητές:

Στέλλα Παντελιά / The Lightning Field, Walter De Maria, Catron County - New Mexico - ΗΠΑ, 1977

Topotheque - Ιάσων Πανταζής / Διαμέρισμα, Σπυρίδων Πανταζής - Ελένη Μαργαριτίδου, Ιωάννινα - Ελλάδα, 1987

Αριάδνη Βοζάνη / Τοπιακή διαμόρφωση και μνημείο για τον Walter Benjamin - Passages, Dani Karavan, Portbou - Ισπανία, 1990-1994

Γεωργία Δασκαλάκη, Γιάννης Παπαδόπουλος / Κατάστημα επίπλων στη Νέα Κηφισιά, Κυριάκος Κρόκος, Αθήνα - Ελλάδα, 1990-1996

mab architects - Franky Antimisiaris, Branko m. Berlic / Κτήριο γραφείων της Red Eléctrica de España, Mariano Bayón, Σεβίλλη - Ισπανία, 1992

Δέσποινα Ζαβράκα / (Νεκρο)ταφείο Furstenwald, Kienast & Vogt Landschaftsarchitekten, Chur - Ελβετία, 1992-1996

15:45 - 17:00 4η Συνεδρία

Προεδρείο: Κωστής Πανηγύρης, Λιάνα Νέλλα - Ποτηροπούλου

Ομιλητές:

Αγάπη Πρώιμου / Μετατροπή βυρσοδεψείου σε κατοικία και γραφείο, Μάριος - Αλέξανδρος Νικηφοριάδης - Δανάη Σκαράκη, Χανιά - Ελλάδα, 1994

K&K Architects - Κατερίνα Κοτζιά, Κορίνα Φιλοξενίδου / Sendai Mediatheque, Toyo Ito, Sendai - Ιαπωνία, 1995-2001 

AVW‐Architecture - Αγγελική Αθανασιάδου, Κατερίνα Βασιλάκου / Αθλητικό κέντρο - Palestra Polivalente, Livio Vacchini, Losone - Ελβετία, 1995-1997

0-2 - Βάλια Φούφα / Εθνικό περίπτερο της Πορτογαλίας - Expo ’98, Álvaro Siza Vieira, Λισαβόνα - Πορτογαλία, 1998

aaiko arkitekter - Κωνσταντίνος Ιωαννίδης, Ισιδώρα‐Αγγελική Κόλια / Μουσείο εθνικής τεκμηρίωσης της διαλέκτου NyNorsk - Ivar Aasen-tunet, Sverre Fehn, Ørsta - Νορβηγία, 2000

SOUTH architecture - Χρυσόστομος Θεοδωρόπουλος, Ελένη Λιβάνη / Chilean House 1, Smiljan Radić, Rancagua - Χιλή, 2006 

17:00 - 18:00 5η Συνεδρία

Προεδρείο: Νέλλη Μάρδα / Μέμος Φιλιππίδης

Ομιλητές: 314 Architecture Studio - Παύλος Χατζηαγγελίδης / N House, Sou Fujimoto, Oita - Ιαπωνία, 2008

Αλέξανδρος Γερούσης, Κατίτα Χρυσανθοπούλου / Κατοικία για ένα νεαρό ζευγάρι, Junya Ishigami + associates, Τόκιο - Ιαπωνία, 2010

Svstudio - Σίμος Βαμβακίδης / Σιδηροδρομικοί σταθμοί στο Κατάρ - QIRP, UNStudio, Ντόχα - Κατάρ, 2012-2019

vp architectural studio - Βίκη Πορίκη / Κατοικία στα Ιωάννινα, Παύλος Βλαστός, Ιωάννινα - Ελλάδα, 2012

Σταύρος Μαρτίνος / Ξενώνας Wa Shan, Amateur Architecture Studio, Xiangshan - Κίνα, 2013-2014
18:00 - 21:00 Μουσείο Μπενάκη

19 Οκτωβρίου 2015

Le Corbusier - Le Modulor

Στρογγυλή τράπεζα και βιβλιοπαρουσίαση
Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών, Auditorium Theo Angelopoulos.

Συμμετέχουν: 
Jacques Sbriglio (Fondation Le Corbusier), Δημήτρης Αντωνακάκης, Παναγιώτης Τουρνικιώτης, Άλκηστις Κωσταβάρα - Παπαρρήγα, Παναγιώτης Φαραντάτος.

Συντονίζει ο Κώστας Τσιαμπάος.

Επιμέλεια:  
Παναγιώτης Φαραντάτος.

Διοργάνωση:  
Institut Français d'Athènes - Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών, Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ & Εκδόσεις Παπασωτηρίου.

Σύμβολο μιας νεωτερικότητας που επιθυμεί να εξανθρωπίσει τη μηχανή, το Modulor συμπύκνωσε την αγάπη του Le Corbusier για τα μαθηματικά και το ανθρώπινο σώμα, στοχεύοντας σε μια αρχιτεκτονική που θα εκπέμπει αρμονία. Για κάποιους ένα σκληρό «καλούπι» που υποτάσσει τη σχεδιαστική ελευθερία, για άλλους η τελευταία έκλαμψη ενός επιστημονικού ανθρωπισμού, το Modulor παραμένει στις μέρες μας ένα από τα σημαντικότερα ποιητικά ευρήματα της σκέψης του Le Corbusier, κομβικό για την κατανόηση της κοσμοθεωρίας του και της συνθετικής του προσέγγισης.Παν’ απ’ όλα, παραμένει ένα έργο ανοιχτό που καλεί σε κριτική επανεκτίμηση.
Τα βιβλία Le Modulor και Modulor 2, που κυκλοφόρησαν το 1950 και το 1955 αντίστοιχα, περιγράφουν την συναρπαστική αναζήτηση ενός συστήματος αναλογιών που θα εναρμονίσει τον κτισμένο χώρο με το κορμί του ανθρώπου, εμπλουτισμένη με πλήθος αυτοβιογραφικές πληροφορίες και εφαρμοσμένα παραδείγματα. Σήμερα, 50 χρόνια μετά από τον θάνατο του συγγραφέα τους, τα βιβλία κυκλοφορούν για πρώτη φορά στο σύνολό τους στα ελληνικά, σε μια νέα μετάφραση της Άλκηστης Κωσταβάρα – Παπαρρήγα και σε επιμέλεια του Παναγιώτη Φαραντάτου, βασισμένη σε νέα έρευνα στα αρχεία του Ιδρύματος Le Corbusier στο Παρίσι.
Στην στρογγυλή τράπεζα, τρεις γενιές ανθρώπων που διασταυρώθηκαν με τον λόγο του Le Corbusier θα συζητήσoυν την σημασία του Modulor στην σκέψη και το έργο του, διερωτώμενοι την σημερινή του επικαιρότητα.



* Η έκθεση εντάσσεται στη δέσμη εκδηλώσεων και άλλων δράσεων με γενικό τίτλο «Αναφορά στον Ελ/Le Corbusier» που οργανώνονται από το Φθινόπωρο 2015 ως το Καλοκαίρι 2016 με πρωτοβουλία της Σχολής Αρχιτεκτόνων Ε.Μ.Π. και τη στήριξη του Ιδρύματος Le Corbusier με αφορμή τα 50 χρόνια από τον θάνατο του Le Corbusier.
Οι εκδηλώσεις συνδιοργανώνονται ή στηρίζονται στο σύνολο ή κατά περίπτωση από το Γαλλικό Ινστιτούτο, την Ελβετική Πρεσβεία, το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής, το Ελληνικό Docomomo, το Κέντρο Αρχιτεκτονικής της Μεσογείου, και άλλους πολιτιστικούς και επιστημονικούς φορείς. Περισσότερες πληροφορίες στον ιστότοπο: http://lecorbusier.arch.ntua.gr/.


Τα Le Modulor και Modulor 2 κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Παπασωτηρίου.

14 Οκτωβρίου 2015

Έγκλημα στην οδό Κυκλάδων

Ο Κώστας Τσιαμπάος προσκαλεί τους αρχιτέκτονες Γιώργο Τζιρτζιλάκη και Διονύση Σοτοβίκη να συνομιλήσουν μαζί του για τον Προβελέγγιο, τον Le Corbusier, το κτίριο της οδού Κυκλάδων και την Κυψέλη. Μια ανοιχτή συζήτηση μαζί με τους επιμελητές της έκθεσης Παναγιώτη Τουρνικιώτη και Φάνη Καφαντάρη καθώς και άλλους αγαπητούς φίλους και ειδικούς προσκεκλημένους

Οικία Σπητέρη/Προβελέγγιου, οδός Κυκλάδων 8, Πέμπτη 15 Οκτωβρίου, 19:30

Γενική Επιμέλεια: Φάνης Καφαντάρης, Παναγιώτης Τουρνικιώτης
Οργάνωση: Σχολή Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ, Workshop-S Διονύσης Σοτοβίκης


Αν και αυτή η μοντέρνα κατασκευή με τα τετράγωνα σχήματα του φαίνονταν πάντα υπερβολικά κλειστή και μυστηριώδης, αυτό που αντίκρισε ο επιθεωρητής μπαίνοντας στο μικρό σπίτι της οδού Κυκλάδων ήταν πράγματι αναπάντεχο.
Το πτώμα ενός ηλικιωμένου άντρα, γύρω στα 80, ξαπλωμένο στο πάτωμα, γυμνό, φορώντας μόνο ένα μαύρο μαγιό και μαύρα στρογγυλά κοκάλινα γυαλιά. Το αριστερό του χέρι σηκωμένο προς τα πάνω με την παλάμη χαλαρή, το δεξί αφημένο κάτω, να ακουμπάει τον μηρό, τα πόδια τεντωμένα και λίγο ανοιχτά.
Αλήθεια, πώς είχε μπει εκεί και γιατί; Το σπίτι ήταν κλειστό, αφού οι ιδιοκτήτες του - ο γνωστός τεχνοκριτικός και η γλύπτρια σύζυγός του - έλειπαν για τις καλοκαιρινές τους διακοπές. Να ήταν καλεσμένος; Να ήταν διαρρήκτης; Ο επιθεωρητής γονάτισε και έσκυψε δίπλα στο πρόσωπο του νεκρού. Τίποτα δεν έμοιαζε να φανερώνει την αιτία του θανάτου. Μόνο το έντονο βλέμμα του- τα γλαυκά του μάτια ήταν ακόμα ανοιχτά - καρφωμένο στο ταβάνι.
Στρέφοντας σιγά σιγά το κεφάλι του προς τα πάνω, ο επιθεωρητής έσκασε ένα διαγώνιο χαμόγελο. Ακριβώς στο σημείο που βρίσκονταν το πτώμα, τα δύο δοκάρια της οροφής σχημάτιζαν έναν τέλειο σταυρό. «Σίγουρα όποιος το έκανε όλο αυτό» σκέφτηκε «ήθελε κάτι να μας πει!».
Ξαφνικά, ένας θόρυβος ακούστηκε από ψηλά! Ο επιθεωρητής πετάχτηκε πάνω, σκαρφάλωσε τη στενή μεταλλική σκάλα και, πριν να το καταλάβει, βρέθηκε στο τελευταίο επίπεδο.
Η πόρτα της ταράτσας, ανοιχτή, αλλά έξω δεν υπήρχε κανείς.
Μόνο, οι σκοτεινές, σιωπηλές πολυκατοικίες της Κυψέλης κάτω από το αμυδρό φως του αυγουστιάτικου φεγγαριού.


Ο αρχιτέκτονας

Ο Αριστομένης Προβελέγγιος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1914 και σπούδασε στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Ε.Μ.Π. από το 1931 έως το 1936 με καθηγητές όπως οι Δημήτρης Πικιώνης και Αναστάσιος Ορλάνδος και συμφοιτητές όπως οι Κωνσταντίνος Δοξιάδης και Γιώργος Κανδύλης. Έζησε μέσα σε ένα οικογενειακό περιβάλλον με έντονα ιστορικά και πολιτιστικά βιώματα και εμπειρίες. Αρχικά εργάστηκε ως αρχιτέκτονας στο Υπουργείο Πρόνοιας και από το 1941 εντάχθηκε στο ΕΑΜ. Κατά τα Δεκεμβριανά έχασε τον μεγάλο του αδερφό ενώ ο ίδιος τραυματίστηκε.

Το 1945 με υποτροφία της γαλλικής κυβέρνησης πήγε στο Παρίσι για να σπουδάσει ενώ από το 1946, εργάστηκε στο γραφείο του Le Corbusier μαζί με άλλους Έλληνες όπως οι Ιάννης Ξενάκης, Γιώργος Κανδύλης, κ.α.. Για 30 περίπου χρόνια, μέχρι την οριστική επιστροφή του στην Ελλάδα το 1979, ζει μεταξύ Αθήνας και Παρισιού. Δίδαξε στο Παρίσι τα χρόνια 1968-1979. Στην Ελλάδα διετέλεσε Γενικός Γραμματέας και Πρόεδρος του ΣΑΔΑΣ (Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Διπλωματούχων Ανωτάτων Σχολών) και συμμετείχε ενεργά στα πανελλήνια αρχιτεκτονικά συνέδρια όπου με μαχητικό τρόπο και δραματικούς τόνους το δυστοπικό μέλλον της ελληνικής πόλης. Τον Δεκέμβριο του 1998, έναν χρόνο πριν το θάνατό του, αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας του Ε.Μ.Π.

Το κτίριο

Το κτίσμα της οδού Κυκλάδων αρ. 8 στην Κυψέλη, σχεδιάστηκε την δεκαετία του 1950 και αποτελεί ένα από τα πιο πρωτοποριακά και χαρακτηριστικά δείγματα της μοντέρνας ελληνικής αρχιτεκτονικής. Η μελέτη του, ως κατοικία-ατελιέ της γλύπτριας Ιωάννας Σπητέρη, ξεκίνησε το 1955, η άδεια οικοδομής βγήκε το 1956 και η κατασκευή ολοκληρώθηκε μέσα στο 1957. Το κτίριο σώθηκε την τελευταία στιγμή από την κατεδάφιση το 2006 από τους αρχιτέκτονες Διονύση Σοτοβίκη και Κίρκη Μαριολοπούλου οι οποίοι το αγόρασαν και το αποκατέστησαν. Πέρα από τις στοιχειώδεις εργασίες συντήρησης και αναβάθμισης των υποδομών, η αποκατάσταση επεχείρησε να αναδείξει τα πολλαπλά και διαδοχικά ‘επίπεδα-φλούδες’ του χρόνου φτάνοντας όσο πιο κοντά στα αρχικά, αυτά του Προβελέγγιου. Για ένα διάστημα λειτούργησε ως η έδρα της γκαλερί Gazonrouge. Από το 2012 μέχρι και σήμερα λειτουργεί ως εργαστήριο του Διονύση Σοτοβίκη αλλά και χώρος περιοδικών εκθέσεων.

15 Σεπτεμβρίου 2015

Bauhaus Museum Dessau / competition entry

"Nur vollkommene Harmonie in der technischen Zweck-Funktion sowohl wie in den Proportionen der Formen kann Schönheit hervorbringen. Und das macht unsere Aufgabe so vielseitig und kompliziert."
 
Walter Gropius




The lesson of the Bauhaus is that architecture can - and must - be done with the simplest elements. This is the guiding concept of our proposal. Our goal is that the building of the museum communicates the same, timeless values ​​and principles.

Purity in geometry: the cycle. This primary shape that symbolizes the whole is recognizable from a great distance. Within the large circle a free composition of smaller circles, arcs, lines and curves is perfectly clear. The place as an experience of pure geometry.





Clarity in the program: spaces which are delimited with precision. Spaces which flow seamlessly into each other. The museum is organized into two sections. The first section is located on the ground floor, in direct relation to the city. Here all public functions are taking place. The second section is on the 1st floor. Here are located the galleries of the museum (7 'topoi').





Transparency in the functioning: a path coming from the city (Antoinetten-Strasse) passes through the park. Turning eastwards and driven to the building's entrance. This path intersects the circle in two areas: north and south. The path continues and ends in a ramp. The ramp climbs up. We are in the exhibition area. The ramp continues. We arrive on the terrace of the museum. We are in a public circular square.




A history of forms: Gropius' 'Arbeitsamt Dessau', Fieger's 'Kornhaus Dessau', Wright's 'Guggenheim', Van Eyck's 'Sonsbeek'. The lesson of Bauhaus: do the most with the least. A few simple shapes, but many different spaces, structures and typologies. A rich spatial experience - a compact architectural index of the 20th and 21st century.




The simplicity of materials: constructed with the basic materials of modern architecture. Reinforced concrete, white plastered surfaces, large transparent glazing, metal frames, railings and details. An actual and symbolic economy.


International Architectural Competition Announced for Bauhaus Museum Dessau
Contemporary architectural positions to the Bauhaus sought – First phase  / 2015

Commision: The Bauhaus Dessau Foundation together with the City of Dessau-Roßlau

Architects: Kostas Tsiambaos

Landscape architect: Dimitra Theochari