25 Μαΐου 2017

Education through Architecture and Work on the Self? A Critique



"Ethics and Architecture"-Workshop

9 June - 10 June 2017 /Kunsthistorisches Institut in Florenz Max-Planck-Institut

Palazzo Grifoni Budini Gattai, Via dei Servi 51, 50122 Florence

Concept and Organization: Hana Gründler and Berthold Hub

Does architecture sensitize people not only aesthetically, but also ethically? And connected with that: Should the architect fulfill the wishes of his client and the expectations of society, or should he not rather educate them, even against their will? The history of architecture and its theories is after all rich in examples in which the educational and ethical dimension of buildings and programmes is significant. The spectrum of reflections on the inter-relation between architecture, 'ethos' and 'paideia' stretches from the rhetoric of etho-aesthetic harmony and proportion during the Renaissance, to the total artwork ('Gesamtkunstwerk') of the 'Jugendstil' at the turn of the century, and the demand for the "uniformity and self-containment of form" as counterpart of the "growing neurosis of our age".

A frequent corollary of such reflections, the ideal of a "new man", who ought to be stimulated through art in general and architecture in particular and lead to a new human experience, indeed a new life, also at the moral level, was a fundamental premise of Russian Constructivism, of the De Stijl movement, and of the Bauhaus itself. That this ideal concealed within itself negative sides, which could rapidly morph into totalitarianism, is shown by Stalinist, Rationalist/Fascist and Nazi architecture and architectural theory. After World War II, the re-animated dictate of form of classical modernism led to a postmodern architecture predicated on the promotion of plurality, complexity and contradiction. This kind of postmodernism, and its "random" character, provoked in turn the reaction of a "critical architecture". And what about our own time? What educational, ethical and political intentions are pursued by architects today, and on what theoretical foundations are they based?

The first annual question of the five-year 'bauhaus project' that will culminate in the centenary of the founding of the Bauhaus in 2019 was the following: "Can design change society?" This question about the transformative power of artistic design, which is in the last analysis a question of its ethical and political potential, is one we wish to limit to architecture alone. We also wish to pose the question: How far is work in architecture in Ludwig Wittgenstein's sense a work on oneself ("working in philosophy – he said – is really more a working on oneself"), and "on one's way of seeing things"? At the same time another question is posed which needs to be critically examined: namely, the question how far this individual ethical position is only meaningful, if it never forgets that the individual with his thought and action constitutes or "figures" society.

These connections enable us among other things to reflect on the following questions: With what formal and typological vocabulary were thought processes historically posed, structured and newly configured, and how today? How are physical movements, sensory perceptions and experiences, affections and (ethical) emotions generated, channelled, modified or transformed? From what image of man, what conceptions, and from what theories of perception, did architects and architectural theorists start out in order to elucidate the complex relation of architecture, 'ethos' and 'paideia'? And what is about the epistemic violence implicit in many forms of 'imposed' education – an aspect important for reflections on (post)colonial architecture?

PROGRAMME



http://www.khi.fi.it/5630788/20170609

7 Μαρτίου 2017

Gavagai 02



Ζούμε σε μια μεταμοντέρνα κοινωνία; / Do we will live in a postmodern society? (Vivons-nous dans une societé post modérne?)​

Πρόλογος | Γ. Τ. / Y. T.
Απαντήσεις | Hayden White, Luc Ferry, Rey Chow, Leonard Lawlor, Jean Bricmont, Michele Sita, Giannina Braschi, Mike Gane, Φώτης Τερζάκης, Alamgir Hashmi, Eric Gans, Martin Jay, Gary Steiner, Φαίη Ζήκα, Hans Bertens, Κώστας Τσιαμπάος, Maurizio Ferraris, Michel Maffesoli, Todd May, Mitsuhiro Hayashi, Βάσω Κιντή, Γιώργος Παρμενίδης, Richard Coyne, Γιώργος Τζιρτζιλάκης, Παναγιώτης Τουρνικιώτης, Τηλέμαχος Ανδριανόπουλος, Βάνα Ξένου.


Θα προσπαθήσω να προσεγγίσω αυτό το ερώτημα μέσα από την σχέση τωνδύο όρων με την αρχιτεκτονική αφού το τι ακριβώς ορίζουμε ως μοντέρνο ή μεταμοντέρνο αλλάζει, και πολύ μάλιστα, ανάμεσα στα διαφορετικάεπιστημολογικά πεδία. Όχι ότι στην περίπτωση της αρχιτεκτονικής οι ορισμοί αυτοί είναι ξεκάθαροι, αλλά εγώ τουλάχιστον νιώθω πιο άνετα να μιλάω για αυτά που γνωρίζω καλύτερα.
Γενικά πιστεύουμε ότι η μοντέρνα και η μεταμοντέρνα αρχιτεκτονική απλώνονται σε δύο διαδοχικές χρονικές περιόδους, στο πριν και τομετά. Η μοντέρνα αρχιτεκτονική αναπτύσσεται από τις αρχές του 20ούαιώνα έως το μέσο της δεκαετίας του 1960 και η μεταμοντέρνα ακολουθεί από το μέσο της δεκαετίας του 1960 έως και τις μέρες μας. Επομένως το να αναρωτιόμαστε σήμερα για το αν ζούμε σε μια μεταμοντέρναεποχή είναι σαν να αναρωτιόμαστε στις πέντε το απόγευμα για το ανείναι ακόμα πρωί.
Κατά τη γνώμη μου, ακόμα και αν η παραπάνω ιστοριογραφική ανάγνωση του μοντέρνου και του μεταμοντέρνου ως δύο διαδοχικών, χρονικά οριοθετημένων στυλ είναι σωστή, η σχέση μοντέρνου - μεταμοντέρνου μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο πλούσια και παραγωγική για εμάς αν θεωρήσουμε
το μοντέρνο και το μεταμοντέρνο περιπλεγμένα μέσα σε ένα σύνθετο και δυναμικό δίκτυο όπου κάποια πράγματα μπορεί να είναι πιο μακριά ή πιο βαθιά ή πιο μπερδεμένα από κάποια άλλα, αλλά όλα τελικά συνυπάρχουν σε έναν ενιαίο ιστορικό-θεωρητικό χώρο.
Αν το μοντέρνο, στην αρχιτεκτονική, αναγνωρίζεται από την ομοιογενή, απλή και αφαιρετική γλώσσα του και το μεταμοντέρνο διακρίνεται από την περισσότερο πληθωρική και πολύπλοκη δική του γλώσσα, και τα δύο προσπαθούν, στο κάτω κάτω, να δώσουν απαντήσεις στα θέματα που τους θέτει η πραγματικότητα της εποχής τους ανάμεσα στα οποία και τα θέματα που συνεχώς προκύπτουν από τις όποιες, ανεπαρκείς, απαντήσεις έδωσε η αμέσως προηγούμενη εποχή. Υπό αυτήν την οπτική το μεταμοντέρνο είναι η εξέλιξη του μοντέρνου, με την έννοια της επέκτασης, της ανάπτυξης, της υπέρβασής του, μια εξέλιξη που περνάει βέβαια μέσα από πολλαπλές δημιουργικές ρήξεις, ασυνέχειες και ασυμφωνίες.
Ακριβώς επειδή αυτές οι επάλληλες ιστορικο-θεωρητικές περιοχές συνυπάρχουν τοποθετημένες κοντά-κοντά μέσα σε έναν κοινό τόπο, ως εμπειρίες, παραδόσεις, αναμνήσεις και καταγραφές, μπορούμε εμείς σήμερα να τις ανακαλούμε και να τις φέρνουμε στην επιφάνεια. Μπορούμε, δηλαδή, με μικρότερη ή μεγαλύτερη προσπάθεια, να ενεργοποιούμε αυτό το παλαιό υλικό και να το χρησιμοποιούμε ξανά σε νέες κατασκευές (αρχιτεκτονικές ή μη). Αυτό έκανε η μοντέρνα αρχιτεκτονική μεταφράζοντας το υλικό της κλασικής αρχαιότητας, του Μεσαίωνα ή της Αναγέννησης, αυτό έκανε και η μεταμοντέρνα εποχή μεταμορφώνοντας το υλικό της ρωμαϊκής εποχής, του Μπαρόκ ή του Νεοκλασικισμού.
Σύμφωνα με αυτήν την άποψη ‘πάντα ήμασταν μοντέρνοι’ και ‘πάντα ήμασταν μεταμοντέρνοι’ ή, με άλλα λόγια, πάντα μπορούμε να είμαστε όσο μοντέρνοι ή μεταμοντέρνοι θέλουμε. Σημασία έχει να διατηρούμε την ικανότητά μας να συνθέτουμε δημιουργικά το υλικό του παρελθόντος μαζί με το υλικό του παρόντος. Μόνο μια τέτοια θετική μετουσιωσική λειτουργία η οποία προκύπτει από την ίδια την έλξη του πολιτισμού, όπως θα έλεγε ο ψυχαναλυτής André Green, είναι ικανή να παράγει νέα επενδεδυμένα αντικείμενα προφυλάσσοντας αφενός την συνύπαρξη πολλαπλών επιπέδων χρονικότητας και προετοιμάζοντας αφετέρου την επόμενη ανοιχτή και εύπλαστη συνθήκη.

Κώστας Τσιαμπάος

http://gavagaiphilosophy.weebly.com/uploads/8/2/0/0/82000672/9._%CE%95%CF%81%CF%8E%CF%84%CE%B7%CE%BC%CE%B1.pdf

28 Φεβρουαρίου 2017

GR80s: Φαντασίες της πόλης και της αρχιτεκτονικής



Στο πλαίσιο της έκθεσης GR80s. Η Ελλάδα του 80 στην Τεχνόπολη διοργανώνεται ανοιχτή συζήτηση με τίτλο: "Φαντασίες της πόλης και της αρχιτεκτονικής τη δεκαετία του '80".

Με αφετηρία την Αθήνα των #gr80s θυμόμαστε τις μελέτες και τα έργα που καθόρισαν την σύγχρονη πόλη, επισκεπτόμαστε τα πολύχρωμα διαμερίσματα των ελληνικών τηλεοπτικών σειρών της εποχής και συγκρίνουμε τη μοντέρνα 'Μονόπολη' με το μεταμοντέρνο 'Hotel'. Μια ανοιχτή συζήτηση, στο τέλος, σχολιάζει αυτές τις παράλληλες αναπαραστάσεις και τις συνδέει με το σήμερα.

Τρίτη 28/2, 18.00 - 20.30
Τεχνόπολη, Αεριοφυλάκιο 1 (αμφιθέατρο του 9.84). 

Συμμετέχουν:
Παναγιώτης Τουρνικιώτης, Καθηγητής ΕΜΠ / Η Αθήνα του '80 - Όνειρο και εφιάλτης.

Μυρτώ Κιούρτη, Διδάσκουσα, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Παν. Πατρών / Από την Μονόπολη στο Hotel: Δύο αστικές αφηγήσεις του 20ού αιώνα και η κοινωνική τους διάχυση μέσω του παιχνιδιού.

Γιάννης Καραχάλιος-Ελισάβετ Πλαΐνη, Αρχιτέκτονες / Στο ρετιρέ με θέα το '80.

Συντονιστής:
Κώστας Τσιαμπάος, Επίκουρος Καθηγητής ΕΜΠ.

13 Φεβρουαρίου 2017

GR80s: Το διαμέρισμα / η συζήτηση στο BLOD



Δύο μελετητές της ζωής στην πόλη και της καθημερινότητας μας δείχνουν την εξέλιξη του αθηναϊκού διαμερίσματος τα τελευταία 40 χρόνια για να δούμε πόσο άλλαξε ο τρόπος ζωής μας.

Ομιλητές: Παναγής Παναγιωτόπουλος, Κώστας Τσιαμπάος
Innovathens - Τεχνόπολη, 3/2/2017

12 Φεβρουαρίου 2017

Theory's History 196X - 199X

In recent international literature addressing the history of 20th century architectural theory, the year 1968 is indicated as a decisive moment, giving rise to a ‘new’ architectural theory. From that moment onwards, emphasis was no longer placed on the aesthetics of architecture, but on its critical potential. Yet, according to some scholars, this intensification of theory was short-lived. A presence of coexisting and even contradictory paradigms derived from very different epistemic domains (anthropology, philosophy, linguistics, social sciences, etc.) led to a setback of theory, resulting in an end-of-theory atmosphere in the 1990s.

It is not a coincidence that the so called death of architectural theory concurred with the upsurge of anthologies on architectural theory that collect and classify referential texts. Instead of burying theory, these anthologies had an additional effect, namely to institutionalise it. In other words, they offered both closure to a past period and also defined the locus of a next period of theorisation, invoking a ‘historical turn’. At the same time architectural discourses, and especially architectural historiography, were engaging with new theoretical fields such as gender studies or postcolonial studies, giving rise to a continued production of theoretically informed books and articles.

The goal of this conference is to discuss the methodological challenges that come along with this historical gaze towards theory, by focusing on the concrete processes in which knowledge is involved. By screening the unspoken rules of engagement that the accounts of post-war architectural theory have agreed to and distributed, we want to point at dominant assumptions, biases and absences. While anthologies inevitably narrate history with rough meshes, we believe it is time to search for those versions of theory formation that have slipped through these nets of historiography, in order to question the nature of theory and the challenges it poses to historians. How do you do historical research on something as intangible as theory, or in a broadened sense, the knowledge of architecture? 
 


26 Ιανουαρίου 2017

LIFO 26/1/2017



Την περασμένη Παρασκευή ο πιο διάσημος κατασκευαστής της δεκαετίας του '80 ορκίστηκε 45ος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Κατασκευαστής ενός ύφους αρχιτεκτονικής για την οποία την εποχή που αναδυόταν, ένας νεαρός Ολλανδός αρχιτέκτονας, με το όνομα Rem Koolhaas, έγραφε ότι ήταν πολύ σημαντική γιατί συνδύαζε δύο βασικά στοιχεία: ήταν πολύ αδιάντροπη και πολύ δημοφιλής ταυτόχρονα. Αδιάντροπη γιατί δεν ένιωθε την ανάγκη να δικαιολογηθεί ούτε να απολογηθεί για αυτό που ήταν, και δημοφιλής γιατί όλοι την καταλάβαιναν, την απολάμβαναν και την αγαπούσαν.

Μέσα από το περίπτερο 'Κατοικία και δημόσιος χώρος' της έκθεσης GR80s θα προσπαθήσουμε να κάνουμε συνδέσεις όπως η παραπάνω και οι οποίες θα μας επιτρέψουν να ξαναδούμε την σημερινή εποχή μέσα από μια δεκαετία η οποία την έχει επηρεάσει πολύ περισσότερο από όσο νομίζουμε. Άλλωστε, τα όσα έγιναν εκείνη την δεκαετία έχουν ενδιαφέρον ακριβώς στον βαθμό που μπορούν να περιγράψουν απαντήσεις σε ερωτήματα που αναζητούν την καταγωγή της σημερινής συνθήκης.

Η ιδέα γύρω από το περίπτερο, η οποία διατρέχει και όλη την έκθεση, ήταν να δημιουργηθεί ένα αναστοχαστικό-αναβιωτικό περιβάλλον το οποίο θα ήταν καταρχήν οικείο στο μεγαλύτερο δυνατό κοινό.

Βλέποντας ξανά γνωστά σχέδια, μελέτες, προτάσεις και δημοσιεύματα για την πόλη και τον αστικό χώρο αλλά και μεγάλα έργα, πολεοδομικές παρεμβάσεις και ιδιωτικά κτίρια της δεκαετίας του '80 θα διαπιστώσει κανείς ότι η σημερινή πόλη ακολούθησε, σε μεγάλο βαθμό, στρατηγικούς άξονες οι οποίοι παγιώθηκαν εκείνη την εποχή. Θα καταλάβει επίσης ότι μια ορισμένη οπτική για το τι (πρέπει να) είναι η σύγχρονη πόλη, άποψη την οποία πλέον οι περισσότεροι θα θεωρούσαμε αυτονόητη, διαμορφώθηκε τότε. Αστικές αναπλάσεις, έργα πολιτισμού, συγκροτήματα αθλητισμού, κέντρα εμπορίου και αναψυχής υποστήριξαν το νέο, διεθνές, μετανεωτερικό προφίλ του κατοίκου της πόλης. Κατακτήσεις προηγούμενων εποχών όπως η εξάπλωση της αυτοκίνησης άρχισαν να θεωρούνται σοβαρά προβλήματα ενώ εισαγόμενες αισθητικές αναφορές και μορφές ζωής άρχισαν να υιοθετούνται μαζικά.

Αλλά και στην μικρή κλίμακα του χώρου της κατοικίας οι μετασχηματισμοί της δεκαετίας του '80 απηχούν ακόμα. Το τί είναι ένα σπίτι, το πώς είναι ένα σπίτι, το τί κάνουμε μέσα σε αυτό και με ποιούς ρόλους, ήταν δεδομένα τα οποία ανασυγκροτήθηκαν εκείνη την δεκαετία. Θα δει κανείς τυπικά δωμάτια να 'μετακινούνται', νέες λειτουργίες να αναπτύσσονται, καθημερινές δράσεις να επεκτείνονται, εσωτερικούς τοίχους να 'πέφτουν', άκαμπτα όρια να σπάνε, εξωτερικά ανοίγματα να διευρύνονται, μπαλκόνια να μεγαλώνουν, καινούργια έπιπλα και συσκευές να εμφανίζονται. Θα αντιληφθεί κανείς επίσης μια άλλη σχέση με τα αντικείμενα, πιο 'μαλακή' και φιλική, άρα και μια άλλη σχέση με το σώμα, πιο άμεση και απενοχοποιημένη.

Στο περίπτερο, το οποίο αναπτύσσεται μέσα στο κτίριο 'Αποθήκη' της Τεχνόπολης, ο επισκέπτης θα αναγνωρίσει δύο διακριτές ενότητες. Από τη μια πλευρά ένα γραμμικό χρονολόγιο παρουσιάζει κάποια από τα σημαντικά γεγονότα της δεκαετίας σε σχέση με τον δημόσιο χώρο και την αρχιτεκτονική. Από την άλλη πλευρά, μια ξύλινη πόρτα οδηγεί σε ένα διαμέρισμα του 1987, δηλαδή σε μια πιστή ανακατασκευή ενός τυπικού διαμερίσματος της εποχής.

Πρέπει να υπογραμμίσω εδώ τη δυσκολία του εγχειρήματος, αλλά και την εξαιρετική συνέργεια που απαιτήθηκε για να ανακληθούν από την αφάνεια τα εκατοντάδες τεκμήρια, αντικείμενα και έπιπλα της δεκαετίας του '80 που έκαναν όλη την έκθεση αλλά και ιδιαίτερα το συγκεκριμένο περίπτερο πραγματικότητα. Δεκάδες άνθρωποι μας δάνεισαν κομμάτια από τα σπίτια τους, ενώ άλλα εντοπίστηκαν από τους επιμελητές, αγοράστηκαν ή ανακατασκευάστηκαν. Τελικά, μαζί στους ίδιους χώρους, συνυπάρχουν αντικείμενα με τελείως διαφορετικές αξίες και αφετηρίες: από δυσεύρετα εκθέματα μουσειακού χαρακτήρα, ετερόκλητα αντικείμενα καθημερινής χρήσης και καλά φυλαγμένα φετίχ μέχρι μπανάλ σκεύη ξεχασμένα σε οικιακές αποθήκες, συσκευές που ανασύρθηκαν κυριολεκτικά από τα σκουπίδια, οικοδομικά υλικά και κατασκευές που αποσπάστηκαν προσεκτικά από πρόσφατες ανακαινίσεις.

Σε κάθε περίπτωση, η έμφαση δόθηκε σε όσα αποτέλεσαν συλλογικές εμπειρίες και αναπαραστάσεις. Στην ανάδειξη των διακριτικών στοιχείων που ήταν προσωπικά και συλλογικά ταυτόχρονα, οικεία σε όλους μας κομμάτια μιας ρευστής και πληθωρικής εποχής. Η λειτουργία που επιτελούν τα αντικείμενα του περιπτέρου έχει, με άλλα λόγια, να κάνει με την ενεργοποίηση μιας μνήμης η οποία είναι σημαντική ακριβώς γιατί είναι κοινότοπη, ακριβώς γιατί είναι δική μας. Μακριά από μια ασύμμετρη διδακτική προσέγγιση που αναδεικνύει το μοναδικό και το ιδιαίτερο προσπαθήσαμε να τοποθετήσουμε έναν 'καθρέφτη' ο οποίος να επιτρέπει στον καθένα να μπορεί να σταθεί απέναντί του και να αναγνωρίσει μέσα σε αυτό το διαμέρισμα κάτι δικό του, όσο μικρό και αν είναι αυτό.

Αν αναλογιστούμε ότι η δεκαετία του '80 ήταν η δεκαετία που για πρώτη φορά διευρυμένα μεσοστρώματα είχαν τόσο πρωταγωνιστικό ρόλο η υποτίμησή της από το ευρύ κοινό μοιάζει με ένα παράδοξο. Είναι σαν ο ιδιοκτήτης ενός διαμερίσματος να μιλάει κοροϊδευτικά για τα έπιπλα του σπιτιού του 'ξεχνώντας' ότι ο ίδιος τα επέλεξε. Ίσως ένα ταξίδι πίσω στον χρόνο να μην αρκεί. Χρειάζεται να γίνει και ένα ταξίδι πίσω χώρο εκείνης της μακρινής εποχής η οποία καθόρισε όσο καμία άλλη αυτό που είμαστε σήμερα. 


 
Περίπτερο 'Κατοικία και δημόσιος χώρος'

Επιμελητής: Κώστας Τσιαμπάος / Σχεδιασμός διαμερίσματος: Γιάννης Καραχάλιος - Ελισάβετ Πλαΐνη / Κατασκευή διαμερίσματος: Επίκυκλος Τεχνική Κατασκευαστική / Βοηθοί έρευνας: Σοφία Ιατρού, Χρήστος-Γεώργιος Κρητικός, Άρτεμις Παπαδοπούλου, Ναταλία Βλαχοπούλου.