7 Μαρτίου 2017

Gavagai 02



Ζούμε σε μια μεταμοντέρνα κοινωνία; / Do we will live in a postmodern society? (Vivons-nous dans une societé post modérne?)​

Πρόλογος | Γ. Τ. / Y. T.
Απαντήσεις | Hayden White, Luc Ferry, Rey Chow, Leonard Lawlor, Jean Bricmont, Michele Sita, Giannina Braschi, Mike Gane, Φώτης Τερζάκης, Alamgir Hashmi, Eric Gans, Martin Jay, Gary Steiner, Φαίη Ζήκα, Hans Bertens, Κώστας Τσιαμπάος, Maurizio Ferraris, Michel Maffesoli, Todd May, Mitsuhiro Hayashi, Βάσω Κιντή, Γιώργος Παρμενίδης, Richard Coyne, Γιώργος Τζιρτζιλάκης, Παναγιώτης Τουρνικιώτης, Τηλέμαχος Ανδριανόπουλος, Βάνα Ξένου.


Θα προσπαθήσω να προσεγγίσω αυτό το ερώτημα μέσα από την σχέση τωνδύο όρων με την αρχιτεκτονική αφού το τι ακριβώς ορίζουμε ως μοντέρνο ή μεταμοντέρνο αλλάζει, και πολύ μάλιστα, ανάμεσα στα διαφορετικάεπιστημολογικά πεδία. Όχι ότι στην περίπτωση της αρχιτεκτονικής οι ορισμοί αυτοί είναι ξεκάθαροι, αλλά εγώ τουλάχιστον νιώθω πιο άνετα να μιλάω για αυτά που γνωρίζω καλύτερα.
Γενικά πιστεύουμε ότι η μοντέρνα και η μεταμοντέρνα αρχιτεκτονική απλώνονται σε δύο διαδοχικές χρονικές περιόδους, στο πριν και τομετά. Η μοντέρνα αρχιτεκτονική αναπτύσσεται από τις αρχές του 20ούαιώνα έως το μέσο της δεκαετίας του 1960 και η μεταμοντέρνα ακολουθεί από το μέσο της δεκαετίας του 1960 έως και τις μέρες μας. Επομένως το να αναρωτιόμαστε σήμερα για το αν ζούμε σε μια μεταμοντέρναεποχή είναι σαν να αναρωτιόμαστε στις πέντε το απόγευμα για το ανείναι ακόμα πρωί.
Κατά τη γνώμη μου, ακόμα και αν η παραπάνω ιστοριογραφική ανάγνωση του μοντέρνου και του μεταμοντέρνου ως δύο διαδοχικών, χρονικά οριοθετημένων στυλ είναι σωστή, η σχέση μοντέρνου - μεταμοντέρνου μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο πλούσια και παραγωγική για εμάς αν θεωρήσουμε
το μοντέρνο και το μεταμοντέρνο περιπλεγμένα μέσα σε ένα σύνθετο και δυναμικό δίκτυο όπου κάποια πράγματα μπορεί να είναι πιο μακριά ή πιο βαθιά ή πιο μπερδεμένα από κάποια άλλα, αλλά όλα τελικά συνυπάρχουν σε έναν ενιαίο ιστορικό-θεωρητικό χώρο.
Αν το μοντέρνο, στην αρχιτεκτονική, αναγνωρίζεται από την ομοιογενή, απλή και αφαιρετική γλώσσα του και το μεταμοντέρνο διακρίνεται από την περισσότερο πληθωρική και πολύπλοκη δική του γλώσσα, και τα δύο προσπαθούν, στο κάτω κάτω, να δώσουν απαντήσεις στα θέματα που τους θέτει η πραγματικότητα της εποχής τους ανάμεσα στα οποία και τα θέματα που συνεχώς προκύπτουν από τις όποιες, ανεπαρκείς, απαντήσεις έδωσε η αμέσως προηγούμενη εποχή. Υπό αυτήν την οπτική το μεταμοντέρνο είναι η εξέλιξη του μοντέρνου, με την έννοια της επέκτασης, της ανάπτυξης, της υπέρβασής του, μια εξέλιξη που περνάει βέβαια μέσα από πολλαπλές δημιουργικές ρήξεις, ασυνέχειες και ασυμφωνίες.
Ακριβώς επειδή αυτές οι επάλληλες ιστορικο-θεωρητικές περιοχές συνυπάρχουν τοποθετημένες κοντά-κοντά μέσα σε έναν κοινό τόπο, ως εμπειρίες, παραδόσεις, αναμνήσεις και καταγραφές, μπορούμε εμείς σήμερα να τις ανακαλούμε και να τις φέρνουμε στην επιφάνεια. Μπορούμε, δηλαδή, με μικρότερη ή μεγαλύτερη προσπάθεια, να ενεργοποιούμε αυτό το παλαιό υλικό και να το χρησιμοποιούμε ξανά σε νέες κατασκευές (αρχιτεκτονικές ή μη). Αυτό έκανε η μοντέρνα αρχιτεκτονική μεταφράζοντας το υλικό της κλασικής αρχαιότητας, του Μεσαίωνα ή της Αναγέννησης, αυτό έκανε και η μεταμοντέρνα εποχή μεταμορφώνοντας το υλικό της ρωμαϊκής εποχής, του Μπαρόκ ή του Νεοκλασικισμού.
Σύμφωνα με αυτήν την άποψη ‘πάντα ήμασταν μοντέρνοι’ και ‘πάντα ήμασταν μεταμοντέρνοι’ ή, με άλλα λόγια, πάντα μπορούμε να είμαστε όσο μοντέρνοι ή μεταμοντέρνοι θέλουμε. Σημασία έχει να διατηρούμε την ικανότητά μας να συνθέτουμε δημιουργικά το υλικό του παρελθόντος μαζί με το υλικό του παρόντος. Μόνο μια τέτοια θετική μετουσιωσική λειτουργία η οποία προκύπτει από την ίδια την έλξη του πολιτισμού, όπως θα έλεγε ο ψυχαναλυτής André Green, είναι ικανή να παράγει νέα επενδεδυμένα αντικείμενα προφυλάσσοντας αφενός την συνύπαρξη πολλαπλών επιπέδων χρονικότητας και προετοιμάζοντας αφετέρου την επόμενη ανοιχτή και εύπλαστη συνθήκη.

Κώστας Τσιαμπάος

http://gavagaiphilosophy.weebly.com/uploads/8/2/0/0/82000672/9._%CE%95%CF%81%CF%8E%CF%84%CE%B7%CE%BC%CE%B1.pdf